ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΩΝΤΑΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΖΩΓΡΑΦΟΥΣ

 

Η νεαρή δασκάλα

Τα δυο πρόσωπα στην εικόνα κοιτάζουν με σοβαρότητα. Είναι μια σκηνή με ένα συγκεκριμένο περιεχόμενο. Ο Jean Baptiste Chardin δημιουργεί μια ποιητική ατμόσφαιρα, γεμάτη με οικειότητα και αυθορμητισμό, όταν απεικονίζει σκηνές εντελώς καθημερινές. Εφαρμόζει ιδιότητες που ήταν αποκλειστικότητα της ζωγραφικής που δημιουργήθηκε για την αριστοκρατία στην απεικόνιση της τρίτης τάξης.

Η πλοκή της εικόνας  είναι απλή: ένα νεαρό κορίτσι διδάσκει σε ένα παιδί να διαβάζει. Ζωγραφισμένη πολύ αληθινά, με αμεσότητα και αυθορμητισμό, η εικόνα μεταφέρει την σταθερή συναισθηματική σύνδεση που ενώνει και τις δύο φιγούρες.

Μ. Ε. 

ΤΑΞΙΔΙΩΤΕΣ ΚΩΜΙΚΟΙ

Στην εικόνα βλέπω μερικούς ταξιδιώτες κωμικούς μαζί με τα παιδιά τους, την άμαξα που μεταφέρει λίγους από τους κωμικούς, ενώ οι άλλοι βρίσκονται έξω από την άμαξα, ένα γαϊδουράκι που σέρνει την άμαξα, τα πράγματα που τους βοηθούν να στήσουν το σκηνικό τους, τον ουρανό, τον χωματόδρομο και πίσω αχνοφαίνεται μια πόλη που μάλλον είναι ο επόμενος προορισμός τους.

Θα ήθελα να μάθω τον λόγο, για τον οποίο σπρώχνουν οι κωμικοί την άμαξα, αντί να σέρνει την άμαξα το γαϊδουράκι. Μια άλλη απορία μου είναι αν έχουν σπίτι να μείνουν ή αναγκάζονται να ταξιδεύουν συνέχεια, για να έχουν χρήματα, άρα δεν έχουν σταθερό τόπο διαμονής.

Μια απορία μου είναι το πώς στερέωσαν όλα τα χρήσιμα πράγματα για τη δουλειά τους πάνω στην άμαξα και δεν πέφτουν. Ακόμη, απορώ σε ποια εποχή ήθελε ο καλλιτέχνης να διαδραματίζεται η υπόθεση της ζωγραφιάς του, διότι τα ρούχα των ανθρώπων και των παιδιών φαίνονται παλιάς εποχής. Επίσης, παρατηρώ ότι είναι πολλοί οι κωμικοί ταξιδιώτες και μάλιστα έχουν και παιδιά, είναι μήπως οικογένεια;

Μου έκαναν τρομερή εντύπωση οι λεπτομέρειες στα φυτά τριγύρω και στον χωματόδρομο, ο λιγοστός γαλάζιος ουρανός καθώς και η πόλη που αχνοφαίνονται.

Ένας από τους βασικούς λόγους, για τον οποίο επέλεξα το συγκεκριμένο έργο ήταν η απεικόνιση του ουρανού. Ο μπλε ουρανός που αχνοφαίνεται μου θυμίζει την εποχή του καλοκαιριού με την ξεγνοιασιά και την ψυχική ηρεμία που την χαρακτηρίζει.

 

Τι συμβαίνει εδώ; 

Ξημερώνει μια καινούργια μέρα, άρα αυτό σημαίνει μια νέα παράσταση. Οι κωμικοί ταξιδιώτες ξεκίνησαν ξημερώματα την πορεία τους προς τον νέο τους προορισμό. Σε λίγες ώρες θα έχουν φτάσει στη νέα τοποθεσία.

Πιστεύω πως είναι υπερβολή το να μην πέφτουν τα τόσα πολλά πράγματα πάνω στην άμαξα, διότι φαίνονται πολύ ογκώδη και με ένα λεπτό σκοινί είναι πρακτικά αδύνατον να στέκονται εκεί πάνω σε όλη τη διάρκεια της διαδρομής. Πιο φυσικό θα ήταν, αν το σκοινί που τα κρατούσε ήταν φαρδύτερο ή αν μερικά από τα πράγματα ήταν μέσα στην άμαξα.

Υπάρχει ένα τριαντάφυλλο που είναι έτοιμο να ανθίσει. Στην πόλη υπάρχει μια λίμνη. Ένας κωμικός είτε κρατάει ένα ασημένιο κουτί είτε είναι ιεροκήρυκας, ο οποίος απαγγέλει ιστορίες από τη Βίβλο που θα αποδειχθούν χρήσιμες στην υπέρβαση εσωτερικών και εξωτερικών εμποδίων και ένας άλλος κρατάει ένα στεφάνι που μοιάζει με πρωτομαγιάτικο, για να δελεάσει το γαϊδούρι να συνεχίσει την πορεία του. Αυτά για μένα αποτελούν εκπλήξεις, καθώς τώρα τα παρατηρώ με περισσότερη λεπτομέρεια.

Ένα μήνυμα που θέλει να μας περάσει ο ζωγράφος είναι ότι για να πετύχουν τον σκοπό τους πρέπει να συνεργαστούν όλοι. Δηλαδή οι γυναίκες κάθονται και φροντίζουν τα μωρά και οι άντρες σπρώχνουν την άμαξα, για να φτάσουν πιο γρήγορα.

Μια ιστορική σύνδεση είναι πιστεύω η άμαξα, η οποία χρησιμοποιούνταν τα παλιά χρόνια, και ίσως λίγο πριν την απεικόνιση της ζωγραφιάς είχε προκύψει κάποιος πόλεμος και προσπαθούσαν να βγάλουν χρήματα μέσω του να είναι κωμικοί.

Η ατμόσφαιρα του έργου μου δημιουργεί τόσο θετικά όσο και αρνητικά συναισθήματα. Αρχικά, νιώθω την προσμονή που διακατέχει τους χαρακτήρες της συγκεκριμένης ζωγραφιάς, οι οποίοι έχουν ως στόχο να φτάσουν σύντομα στον προορισμό τους, αλλά ταυτόχρονα και την ψυχική και σωματική κούραση που βιώνουν εξαιτίας της μετακίνησης και της δύσκολης φύσης της δουλειάς τους.

Πιστεύω πως ο καλλιτέχνης παρουσιάζει τον ένα από τους κωμικούς να κρατάει τη Βίβλο, για να δείξει το πόσο σημαντική ήταν η πίστη στο Θεό ακόμη και σε παλαιότερες εποχές και πως με την πίστη σε Αυτόν θα καταφέρουν να ξεπεράσουν τις δυσκολίες τους.

Νομίζω πως ο καλλιτέχνης έδωσε έμφαση στα φυτά, στα δεξιά της ζωγραφιάς, διότι πίστευε ότι αυτοί που θα δουν τη ζωγραφιά θα παρατηρήσουν μόνο την άμαξα και τους ταξιδιώτες κωμικούς. Αφού τους παρατηρούσαν καλά, θα έβλεπαν στη συνέχεια και τις λεπτομέρειες των φυτών και θα καταλάβαιναν ότι ακόμη και κάτι που είναι απαρατήρητο στην αρχή, αν το προσέξεις, μπορείς να δεις περισσότερα απ’ ό,τι νομίζεις.

Αν καταργήσουμε το γαϊδουράκι, τότε οι ταξιδιώτες κωμικοί θα έπρεπε να σέρνουν μόνοι τους την άμαξα από τον έναν προορισμό στον επόμενο και αυτό θα ήταν πολύ κουραστικό και δύσκολο, διότι η άμαξα θα έπρεπε να ήταν βαριά με τόσα αντικείμενα πάνω της. Άρα αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα να μην προλαβαίνουν να φτάσουν εγκαίρως σε κάποιο μακρινό προορισμό και έτσι θα έχαναν κάποια πολύτιμα για αυτούς χρήματα.

Προσωπικά μου προξένησε το ενδιαφέρον το μαντήλι που φοράει μια ταξιδιώτης στα αριστερά της ζωγραφιάς, επειδή φαίνεται να έχει ωραίες λεπτομέρειες και ωραία χρώματα. Επίσης, εντυπωσιάστηκα από τον όγκο των πραγμάτων που χρειάζονται οι κωμικοί ταξιδιώτες, για να στήσουν το σκηνικό τους. Ακόμη, ενθουσιάστηκα με τις λεπτομέρειες των φυτών στα δεξιά της εικόνας καθώς και με τις λεπτομέρειες στα ρούχα των κωμικών που θυμίζουν την παλιά εποχή. Όλα αυτά με έκαναν να διερωτηθώ αν ο καλλιτέχνης τα είχε σκεφτεί ή του βγήκαν αυθόρμητα, καθώς ζωγράφιζε.

Λογικά, οι δύο κωμικοί ταξιδιώτες σπρώχνουν την άμαξα, γιατί το γαϊδουράκι κουράστηκε από τη διαδρομή και για να φτάσουν πιο γρήγορα στον προορισμό τους βοηθούν και αυτοί όσο μπορούν. Επίσης, υποθέτω ότι η σκηνή διαδραματίζεται ύστερα από κάποιον πόλεμο, οπότε αναγκάζονται να ζουν υπό αυτές τις συνθήκες, για να επιβιώσουν, γιατί μπορεί να κάηκε ή να καταστράφηκε το σπίτι τους στον πόλεμο. Μπορεί, επίσης, να είναι οικογένεια και έτσι να εξηγούνται τα πολλά μικρά παιδιά.

Το μεγαλύτερο μέρος της εικόνας καταλαμβάνει η άμαξα. Πιστεύω πως ο καλλιτέχνης θέλει να δείξει το πόσο δύσκολο ήταν, σε παλαιότερες εποχές, να μεταφερθούν πράγματα ογκώδη και βαριά. Επίσης, θέλει να δείξει ότι η άμαξα ήταν το μόνο μέσο μαζικής μεταφοράς εκείνα τα χρόνια και πολλές φορές για ένα γαϊδουράκι ήταν δύσκολο να φτάσει στον προορισμό του, χωρίς να σταματήσει.

Α. Ξ.  

 

15 Jh 2.H Brü Limburg Stundenbuch 10 Okt

Βλέποντας τη συγκεκριμένη εικόνα, μου δημιουργούνται αμέτρητες απορίες. Σε αυτήν την εικόνα βλέπουμε δύο αγρότες να σπέρνουν ένα χωράφι. Λίγο πιο πίσω παρατηρούμε έναν τοξότη που κάνει σκοποβολή, ενώ στο βάθος βρίσκονται μάλλον διάφοροι ευγενείς που συζητούν στα τείχη ενός μεγαλοπρεπούς παλατιού με πολλούς πύργους γοτθικού ρυθμού, που θυμίζει βασιλικά παλάτια από ταινίες μαύρης φαντασίας. Βέβαια, υπάρχουν  λεπτομέρειες, που είναι για πιο παρατηρητικά άτομα. Πίσω από το παλάτι, υπάρχει ένας μυστηριώδης πλανήτης με τον δορυφόρο του. Επιπροσθέτως, πάνω στον ήλιο υπάρχει μια ιδιαίτερα αχνή μορφή ενός άνδρα πάνω σε τέθριππο άρμα. Τέλος, στο πάνω μέρος του έργου υπάρχει ένα ημικύκλιο που απεικονίζει τις μέρες του Οκτωβρίου, τις μέρες που έχουν ημισέληνο, τις εβδομάδες, ακόμη και τα ζώδια του μήνα, τον Ζυγό και τον Σκορπιό.

            Προφανώς, κοιτώντας τη συγκεκριμένη εικόνα η περιέργειά μου με κυρίευσε. Έτσι, βρήκα στο διαδίκτυο πληροφορίες που κάλυψαν τις απορίες μου. Αυτή η εικόνα ανήκει στο βιβλίο ‘’Trés Riches Heures’’ (Οι Πολύ Πλούσιες Ώρες) του Ιωάννη, δούκα του Μπερρύ, στο κεφάλαιο ‘’Oktobre’’ (Οκτώβριος). Ο Οκτώβριος τυχαίνει να είναι ο μήνας που συνήθως οι αγρότες επιλέγουν να σπείρουν, λόγω ευνοϊκότερων καιρικών συνθηκών. Το παλάτι στο βάθος είναι το φρούριο του Λούβρου και μπροστά του είναι οι όχθες του Σηκουάνα. Η μορφή που φαίνεται πιθανότατα να είναι ο ίδιος ο θεός Ήλιος, απεικονισμένος σύμφωνα με την αρχαία ελληνική μυθολογία, φορώντας ένα ηλιακό στέμμα και οδηγώντας ένα άρμα με τέσσερα άλογα.

            Τέλος, όμως, αυτό που μου κέντρισε περισσότερο το ενδιαφέρον και μου πήρε πολύ κόπο, για να βρω σαφή συμπεράσματα και απαντήσεις, είναι ο μυστηριώδης πλανήτης με τον δορυφόρο του. Ο δορυφόρος μοιάζει αρκετά με τη Σελήνη, καθώς έχει ίδιο χρώμα και σχήμα. Στη συνέχεια, όμως, ανακάλυψα ότι αυτός ο πλανήτης είναι η Αφροδίτη. Επομένως, μπορούμε να δούμε τους δυο πλανήτες μαζί, κατά τον μήνα Οκτώβριο σε πρωινή ώρα με γυμνό μάτι. Έτσι, καταλήγουμε στην υπόθεση ότι ο πλανήτης είναι η Αφροδίτη με δορυφόρο τη Σελήνη, πράγμα που δεν είναι απίθανο, καθώς το έργο γράφτηκε στα 1410-1411 και μπορεί εκείνα τα χρόνια να παρατηρήθηκε αυτό το φαινόμενο.

            Εν κατακλείδι, αξίζει να σημειωθούν τα εντυπωσιακά χρώματα του όλου τοπίου και, γενικώς, της εικόνας, καθώς  δίνουν μια επιβλητικότητα σε αυτήν. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα εικόνα, που μου προκάλεσε έντονο θαυμασμό. Μπορώ να πω μάλιστα ότι είναι μια από τις εντυπωσιακότερες εικόνες που έχω δει, είναι ένα έργο τέχνης που μου έδωσε έμπνευση και κίνητρο να μάθω καινούριες πληροφορίες. Εξάλλου, αυτός είναι ο σκοπός της τέχνης, ναι διεγείρει τη φαντασία, τη σκέψη και να οδηγεί σε προβληματισμό.

Α. Ζ.