ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΟΦΙΑ

"κρεῖττον τοῖς ποσὶν ὀλισθεῖν ἢ τῇ γλώσσῃ" 

(Διογένης Λαέρτιος, Βίοι Φιλοσόφων 7.26) 

Η φράση αυτή σημαίνει ότι είναι προτιμότερο το στραβοπάτημα με τα πόδια παρά με την γλώσσα. Συνεπώς, είναι προτιμότερο να κάνεις λάθος και να χτυπήσεις στο σώμα, παρά τα πεις κάτι που θα πληγώσει ή θα δημιουργήσει προβλήματα στους άλλους.

Κ. Α.

Η φράση αυτή πιστεύω πως σημαίνει ότι είναι καλύτερο να χάνεις την ισορροπία στο σώμα σου, παρά να χάνεις τα λόγια. Η γλώσσα μας δηλαδή, όταν τη χρησιμοποιούμε κατά τρόπο λαθεμένο, μπορεί να καταστρέψει και να πληγώσει. Τέλος, αυτή η φράση μας θυμίζει πως η γνώση και η γλώσσα είναι η μεγαλύτερη χάρη των ανθρώπων, την οποία πρέπει να χρησιμοποιούμε έξυπνα και σοφά.

Κ. Κ. 

Η φράση αυτή φανερώνει τη δύναμη που έχει η  γλώσσα και τις συνέπειες που παρουσιάζονται, αν δε χρησιμοποιηθεί με σωστό τρόπο. Αλήθεια, ο επιπόλαιος λόγος προκαλεί ανεπανόρθωτη ζημιά.

Μπορεί ακόμα να προκαλέσει και δυσάρεστα επεισόδια. Αντίθετα, το στραβοπάτημα των ποδιών μπορεί να φέρει μόνο σωματική βλάβη, που με τον χρόνο περνάει.

Δ. Κ.

Το στραβοπάτημα με τα πόδια μπορεί να προκαλέσει προσωρινή αμηχανία, αλλά είναι σίγουρα καλύτερο από το να "στραβοπατήσουμε" με τη γλώσσα. Όταν μιλάμε, οι λέξεις μπορούν να δημιουργήσουν μπερδέματα ή παρεξηγήσεις, που είναι πιο δύσκολο να διορθωθούν. Αντίθετα, ένα στραβοπάτημα μπορεί να γίνει αφορμή για γέλιο και να ξεχαστεί γρήγορα. Έτσι, καλύτερα να προσέχουμε τα λόγια μας, ώστε να μην βρεθούμε σε δύσκολες καταστάσεις.

Ν. Α. 

Το παραπάνω ρητό δείχνει ότι είναι προτιμότερο να πέσουμε και να χτυπήσουμε σωματικά παρά εξαιτίας της γλώσσας μας και όσων λέμε να βρεθούμε εκτεθειμένοι απέναντι σε τρίτους. Γι' αυτό τον λόγο, υπάρχει ένα ακόμα ρητό το οποίο λέει "καλύτερα να βουτάμε την γλώσσα μας στο μυαλό, πριν μιλήσουμε", δηλαδή να σκεφτόμαστε πολλές φορές τι θα πούμε και πώς θα το πούμε.

Ε. Τ.

Η φράση αυτή σημαίνει: "Είναι προτιμότερο το στραβοπάτημα με τα πόδια παρά με τη γλώσσα". Η φράση αυτή είναι αληθής και μας χρησιμεύει στην καθημερινή μας ζωή. Στη ζωή είναι καλύτερα να στραβοπατήσεις και να πέσεις, παρά να μιλήσεις άσχημα, να πεις καμια κακή κουβέντα. Ο πόνος αφού έπεσες, θα σου περάσει αρκετά γρήγορα, ενώ εάν μιλήσεις άσχημα σε κάποιον, αυτός θα το θυμάται και μάλιστα μπορεί να πληγωθεί και να μην το ξεχάσει ποτέ. 

Μ. Τ.

Η έκφραση αυτή σημαίνει ότι είναι καλύτερο να κάνεις κάποιο λάθος σωματικά, παρά να πεις κάτι που μπορεί να βλάψει ή να προσβάλει κάποιον. Σε μια σοβαρή συζήτηση, για παράδειγμα, αν κάνει κάποιος ένα λάθος, ίσως να μην πετύχει το στόχο του, αλλά αν πει κάτι άσχημο, μπορεί να καταστρέψει τη σχέση με τον συνομιλητή του. Ή αν κάποιος γλιστρήσει  και πέσει, μπορεί να προκαλέσει γέλια και να ξεχαστεί γρήγορα. Αν όμως ειπωθεί κάτι προσβλητικό, μπορεί να δημιουργήσει αναταραχές στη σχέση του, που θα πάρει καιρό για να γίνει πάλι ομαλή. Οπότε τα λόγια έχουν μεγαλύτερη δύναμη από τις πράξεις και έτσι τα λάθη που μπορεί να προκαλέσουμε με λόγια, μπορεί να είναι πιο καταστροφικά από τα σωματικά λάθη. 

Χ. Σ. 

Πολλές φορές οι λέξεις που χρησιμοποιούμε μπορούν να προκαλέσουν τον πόνο ή τη στεναχώρια του άλλου, ενώ το να σκοντάψεις, είναι κάτι που μπορείς εύκολα να ξεπεράσεις, χωρίς να επηρεάσεις τους γύρω σου. Η γλώσσα έχει τη δύναμη να δημιουργήσει ή να διαλύσει την εμπιστοσύνη, και συχνά είναι πιο δύσκολο να διορθώσεις ένα λάθος σε επίπεδο λόγου παρά μια λαθεμένη πράξη. Αξίζει δηλαδή να σκεφτόμαστε διπλά, πριν εκφέρουμε λόγια, γιατί μια ακατάλληλη λέξη μπορεί να έχει μεγαλύτερες συνέπειες από ένα απλό στραβοπάτημα. 

Α. Ζ.

Το να κάνει κάποιος λάθος με τη γλώσσα του δεν είναι εύκολο να διορθωθεί, ειδικά αν πει κάτι βαρύ. Ενώ εάν χτυπήσει ή αλλιώς στραβοπατήσει, η πληγή στο πόδι του θα επουλωθεί.

Θ. Π.

Ο άνθρωπος σε μια στιγμή θυμού μπορεί να πει βαριά λόγια στον φίλο του, χωρίς να σκεφτεί τις συνέπειες. Αργότερα, όταν προσπαθήσει να τα διορθώσει, συνειδητοποιεί ότι οι πληγές που προκάλεσαν τα λόγια του δεν επουλώνονται εύκολα. Αντίθετα, αν είχε γλιστρήσει και πέσει, θα ήταν ένα μικρό τραύμα που θα περνούσε γρήγορα. Ετσι, μαθαίνει κανείς με τον πιο δύσκολο τρόπο ότι είναι προτιμότερο να γλιστρήσει κανείς με τα πόδια παρά με την γλώσσα, καθώς τα λόγια μπορεί να αφήσουν μόνιμα σημάδια στους άλλους.

Γ. - Π. Π.

"Οὐδὲν ἀλυσιτελέστερόν ἐστι φιλοδοξίας"

(Διογένης Λαέρτιος, Βίοι Φιλοσόφων 5.41)

Η φιλοδοξία είναι ένα χαρακτηριστικό που έχουν μερικοί άνθρωποι. Εάν κάποιος όμως είναι πολύ φιλόδοξος και αυτό γίνει εμμονή στη ζωή του, μόμο ανώφελο μπορεί να αποδειχθεί. Όταν η φιλοδοξία γίνεται ο μοναδικός οδηγός στη ζωή ενός ανθωπου, έρχεται και η απογοήτευση, μιας και δεν είναι δυνατόν πάντα να πετυχαίνει κάποιος στόχους, οι οποίοι θα του προσφέρουν τη δόξα. Αν λοιπόν δοξαστεί κάποια στιγμή, εθίζεται σε αυτό και ζητά να δοξάζεται κάθε φορά, κάτι που είναι αδύνατο. Αν πάλι δεν καταφέρει να δοξαστεί, τότε παθαίνει κατάθληψη και χάνει τη πίστη στον εαυτό του και τη σιγουριά ότι μπορεί να τα καταφέρει.

Ε. Τ. 

Το γνωμικό αυτό μας διδάσκει ότι η φιλοδοξία είναι κάτι ανούσιο για τον άνθρωπο, γιατί κάποιος που αναζητά τη δόξα κάποιες φορές μπορεί να κάνει κακό στους γύρω του, για να πετύχει αυτό που θέλει. Έτσι, λόγω της άσχημης συμπεριφοράς του, χάνει τα αγαπημένα του πρόσωπα και μένει μόνος του. Οπότε καταλαβαίνει πόσο είναι ανώφελο το να είναι κανείς φιλόδοξος.

Χ. Σ.

Πιστεύω ότι η πρόταση αυτή είναι απολύτως σωστή. Ο άνθρωπος δε θα έπρεπε να είναι φιλόδοξος, να κυνηγάει δηλαδή τη δόξα.Υπάρχουν πολύ πιο σημαντικά πράγματα στη ζωή από τη δόξα, όπως η αξιοπρέπεια, η αγάπη, η εμπιστοσύνη, η ευγένεια και η αλήθεια που θα έπρεπε να λέει ο κάθε άνθρωπος. Αυτά είναι τα σημαντικότερα για τη ζωή του ανθρώπου, καθώς, εάν λες πάντοτε την αλήθεια, θα κερδίσεις και την εμπιστοσύνη των υπολοίπων, εάν είσαι ευγενικός, θα κερδίσεις τη συμπάθεια και την αγάπη των ανθρώπων και, τέλος, πρέπει πάντα ένα άτομο να είναι αξιοπρεπές.

Μ. Τ. 

Σύμφωνα με τον Διογένη Λαέρτιο, τίποτα δεν είναι πιο ανώφελο απο τη φιλοδοξία. Ο άνθρωπος που έχει πολλές φιλοδοξίες νιώθει μεγαλο άγχος και πίεση, γιατί προσπαθεί να τις πετύχει. Κι όταν αποτυγχάνει, νιώθει απογοήτευση και θλίψη. Αυτό δε σημαίνει ότι δεν πρέπει να έχουμε φιλοδοξίες, όλα όμως χρειάζονται ένα όριο.

Μ. Σ. 

"Κάλλος περιμάχητον μέν ἀλλ’ ὀλιγοχρόνιον."

(Πλούταρχος, Περί παίδων ἀγωγῆς, 5 D 9-10)

Το παραπάνω γνωμικό σημαίνει ότι η ομορφιά είναι κάτι για το οποίο αξίζει να πολεμήσεις, αλλά κρατάει λίγο.

Β. Κ. 

Η ομορφιά είναι ζηλευτή, αλλά διαρκεί λίγο. Η παραπάνω σοφή φράση σημαίνει ότι η ομορφιά πρέπει να είναι η έκφραση του βάθους της ψυχής, όχι των φευγαλέων σκιών του σώματος. Αυτό που θέλει να αποτυπώσει είναι πως η ομορφιά δεν είναι η εξωτερική εμφάνιση αλλά η ψυχή του καθενός. 

Β.- Μ. Β. 

Αυτή η φράση στα νέα ελληνικά σημαίνει ότι αξίζει να πολεμάς για την ομορφιά, αλλά δεν κρατάει πολύ. Πιστεύω πως υπάρχει, για να μας θυμίζει πως η ομορφιά είναι σημαντική, αλλά όχι τόσο σημαντική, ώστε να κρίνουμε τον εαυτό μας και τον υπόλοιπο κόσμε με βάση αυτήν. Επίσης, σημαίνει ότι η ομορφιά δεν είναι το παν, καθώς τελικά, όσο μεγαλώνουμε, την ομορφιά τη χάνουμε. Τελικά, η ομορφιά μια μέρα τελειώνει, αλλά ο χαρακτήρας μας μένει.

Κ. Κ.

"Ὅστις νέος ὤν μουσῶν ἀμελεῖ, 

τόν τε παρελθόντ' ἀπόλωλε χρόνον καί τόν μέλλοντα τέθνηκεν"

(Ευριπίδης, fr. 1028)

''Όποιος όταν είναι νέος παραμελεί την πνευματική του μόρφωση,αυτός έχει χάσει και τον καιρό του και για το μέλλον είναι πεθαμένος'', έλεγαν οι αρχαίοι Έλληνες. Είναι μια από τις λίγες φορές που δεν υποστηρίζω μια αρχαία ελληνική φράση. Αυτό γίνεται, διότι πιστεύω ότι ένας άνθρωπος που θέλει να μάθει κάτι, θα το μάθει, αλλά δεν θα το μάθει με την ίδια ευκολία, όπως θα το έκανε στα νεανικά του χρόνια. Αυτή είναι η άποψή μου για αυτή την αρχαία έκφραση. 

  E. T. 

Συμφωνώ με την άποψη ότι η παραμέληση της πνευματικής μόρφωσης σε μικρή ηλικία μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες για το μέλλον ενός ανθρώπου. Όταν κάποιος δεν εκμεταλλεύεται τις ευκαιρίες που του δίνονται, για να αναπτύξει το μυαλό του και τις γνώσεις του, χάνει πολύτιμο χρόνο. Όταν είναι κάποιος νέος, είναι πιο εύκολο να μαθαίνει και να βάζει σε προτεραιότητα τη μελλοντική του ζωή. Αν χαθεί αυτή η ευκαιρία, υπάρχει ο κίνδυνος να δυσκολευτεί στο μέλλον να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της ζωής, τόσο επαγγελματικά όσο και προσωπικά.

Ε. Π.

Πιστεύω πως η φράση είναι σωστή. Είναι πολύ σημαντικό  ο άνθρωπος να φροντίζει στην πορεία της ζωής του για την πνευματική του μόρφωση, δηλαδή να αναπτύξει τη σκέψη του και να πάρει όλες τις γνώσεις που χρειάζεται, ώστε να καλλιεργήσει την ψυχή του και να ολοκληρώσει την προσωπικότητά του. Χωρίς την πνευματική καλλιέργεια, χωρίς ήθος, αξίες, γνώσεις, ιδανικά, ο άνθρωπος δεν μπορεί να προοδεύσει και να αναπτυχθεί. Για τον λόγο αυτό υπάρχουν τα σχολεία μας, που είναι το σπίτι των γνώσεων, όπου κάθε άνθρωπος οφείλει να πηγαίνει…

Α. Μ.

Όταν ο άνθρωπος παραμελεί την πνευματική του μόρφωση, είναι σαν να παραμελεί την ψυχή του. Ο Ευριπίδης αναφέρει πως "το μέλλον του είναι πεθαμένο", δηλαδή πλέον ό,τι κι αν έγινε, δε διορθώνεται. Πιστεύω πως αυτή η πρόταση είναι απόλυτα σωστή, καθώς αν παραμελήσεις την πνευματική και ψυχική υγεία σου, έχεις παραμελήσει τα πάντα. 

 

Κ. Κ. 

Η δική μου άποψη είναι ότι ποτέ δεν είναι αργά, γιατί μπορείς πάντα να μάθεις γράμματα. Εάν δείξεις μάλιστα και ενδιαφέρον, θα είναι μία χαρά.

Θ. Π.

Διαφωνώ ως προς το ότι δεν μπορεί κάποιος να μορφωθεί, όταν δεν είναι νέος, γιατί δε μορφώνεται ανάλογα με την ηλικία του. Εάν θέλει κάποιος να μάθει Γαλλικά και είναι τριάντα χρονών, δε σημαίνει πως η ηλικία του είναι λόγος για να μη μάθει Γαλλικά. Αν θέλει ή το χρειάζεται, αν δηλαδή το έχει ανάγκη, πρέπει να μάθει Γαλλικά - και ας είναι τριάντα χρονών. Αν για παράδειγμα πρέπει να εργαστεί στη Γαλλία, για να συνεννοηθεί με τους γύρω του, θα μάθει φυσικά. Αυτή είναι η γνώμη μου γι' αυτό το θέμα.

Β. Τ. 

Αυτό το γνωμικό μας διδάσκει ότι όποιος δεν είναι συνεπής στην πνευματική του μόρφωση, στο μέλλον δε θα τα πάει τόσο καλά. Με αυτήν την άποψη συμφωνώ, γιατί θεωρώ πως η πνευματική μόρφωση, που αρχίζει σε μικρή ηλικία, είναι πολύ σημαντική για τη ζωή και το μέλλον του ανθρώπου. Ένας άνθρωπος ο οποίος δεν καλλιεργεί τον εαυτό του και δεν έχει πάρει την κατάλληλη παιδεία δε θα μπορεί να πάρει σωστές αποφάσεις στη ζωή του. Επίσης, δε θα μπορέσει να βοηθήσει τον συνάνθρωπό του ή να του φερθεί όμορφα. Έτσι, μόνο η καλλιέργεια του πνεύματος μπορεί να διαμορφώσει μια κοινωνία με παιδεία.

Α. Π.

Αυτό για μένα δεν ισχύει, αφού δεν είναι ποτέ αργά να ξεκινήσει κάποιος κάτι στη ζωή του. Δεν είναι αργά να μορφωθείς, όταν είσαι σε μεγάλη ηλικία. Η ζωή μπορεί να είναι μικρή, αλλά υπάρχουν πολλά πράγματα που μπορούμε να εξερευνήσουμε και να μάθουμε. Δεν είναι ποτέ αργά για κάποιον να κάνει κάτι, έστω και την τελευταία στιγμή. Θα ξέρει πως όλον τον καιρό θα ασχολείται με τελείως διαφορετικά πράγματα, απολαμβάνοντας τη ζωή του, όπως κάθε άνθρωπος.

Σ. Τ. 

Ἁπλοῦς ὁ μῦθος τῆς ἀληθείας ἔφυ.

(Εὐριπίδης, Φοίνισσαι, στ. 469)

Η αλήθεια λέγεται με απλά λόγια, αν θέλεις δηλαδή να πεις την αλήθεια, θα την πεις με τρόπο κατανοητό και δε θα επαναλαμβάνεις ό,τι είπες πολλές φορές. Όταν λες την αλήθεια, δε χρειάζεται να δημιουργήσεις ένα μεγάλο και ακατανόητο κείμενο. Τη λες με λόγια και όλοι την καταλαβαίνουν. Στο τέλος, καταλαβαίνουμε ότι δεν πρέπει να λέμε παραφουσκωμένες κουβέντες.

Κ. Κ.

Η φράση σημαίνει ότι η αλήθεια είναι πάντα απλή και ξεκάθαρη. Δε χρειάζεται πολλά λόγια ή υπερβολές, για να την πεις, σε αντίθεση με το ψέμα, που συνήθως μπλέκεται και γίνεται περίπλοκο. Είναι σαν να διαβάζουμε ότι το να είσαι ειλικρινής είναι το μόνο σωστό και εύκολο, αρκεί να έχεις φυσικά το θάρρος να το κάνεις.

Κ. Α. 

Το μήνυμα που μας διδάσκει αυτή η φράση είναι πως η αλήθεια λέγεται με απλά λόγια. Εάν κάποιος δεν την λέει με απλά λόγια, σημαίνει πως σίγουρα έχει προσθέσει κάτι το οποίο δεν θα είναι αλήθεια ή κάτι το οποίο θα είναι κοντά στην αλήθεια, αλλά δεν θα είναι αληθινό. 

Μ. - Α. Μ.

                                    Ἀναγκαιότατον μάθημα τὸ ἀπομαθεῖν τὰ κακά

(Στοβαῖος, Ἀνθολόγιον 2.31.34)

Το πιο απαραίτητο μάθημα στη ζωή είναι να λησμονεί κανείς τα κακά που έμαθε και να προσπαθεί να διορθώνεται. Πολλοί, τόσο ανήλικοι όσο και ενήλικοι, συχνά μαθαίνουν να λένε ψέματα, για να αποφύγουν μια δύσκολη ερώτηση ή μια κατάσταση που τους φέρνει σε δύσκολη θέση. Όμως το ψέμα έχει σοβαρές συνέπειες, αφού μπορεί να χάσεις την εμπιστοσύνη των άλλων. Στις περισσότερες θρησκείες, το ψέμα θεωρείται αμαρτία, αλλά ακόμα κι αν κάποιος δεν πιστεύει σε θρησκεία, θα τον βλέπουν ως ψεύτη. Αυτό μπορεί να τον οδηγήσει στο να χάσει φίλους, δουλειά και την εμπιστοσύνη αγαπημένων προσώπων. Γι' αυτό, είναι σημαντικό να λέμε πάντα την αλήθεια, γιατί μόνο έτσι μπορούμε να κρατήσουμε την εμπιστοσύνη των φίλων μας, των συνεργατών μας και, γενικά,του κόσμου.

Ε. Π. 

Η φράση αυτή σημαίνει ότι είναι πάρα πολύ σημαντικό να αναγνωρίζουμε τα λάθη μας, να  παίρνουμε το μάθημά μας από αυτά και να μην τα επαναλαμβάνουμε. Όλοι μας κάναμε και θα κάνουμε λάθη στη ζωή μας, όμως πρέπει να μαθαίνουμε από αυτά και να γινόμαστε καλύτεροι.

Α. Μ. 

Από αυτή τη φράση καταλαβαίνω ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν κακές συνήθειες. Όμως για να γίνεις καλύτερος και να βελτιώσεις τη ζωή σου, πρέπει να προσπαθήσεις να απαμακρυνθεις  από αυτά που σου κάνουν κακο. Για παράδειγμα, η δικιά μου κακή συνήθεια είναι ότι μου αρέσει να χρησιμοποιώ πολλές ώρες τον υπολογιστή. Αυτό θα προσπαθήσω να το ελαττωσω, για μην χάνω χρόνο από τις δραστηριότητες μου.

Π. Π. 

Πόσο αναγκαίο είναι να ξεχάσει κάποιος ό,τι κακό έμαθε! Ένα τέτοιο κακό μάθημα είναι το να κάθεσαι πάρα πολλές ώρες μπροστά στο κινητό. Το είχα πάθει και εγώ, χωρίς να συνειδητοποιώ πόσες ώρες είχαν περάσει. Μετά, όμως, δεν ένιωθα καλά, γιατί ζαλιζόμουν. Όταν όμως πήγα κατασκήνωση, οι γονείς μου μου βάλανε family link. Μιάμιση ώρα χρόνο το μέγιστο. Έτσι, ένιωθα πάρα πολύ καλύτερα. Έκανα πιο πολλές δραστηριότητες από ό,τι πριν και ένιωθα τέλεια. Και πήρα το μαθήμά μου...

Θ. Π. 

Ανθρωποκεντρισμός στην Οδύσσεια

Ως γνωστόν, ο Οδυσσέας έχει βαθιά αγάπη για την Ιθάκη και η επιθυμία του να επιστρέψει στην πατρίδα του είναι πιο μεγάλη από κάθε δυσκολία και πειρασμό που θα συναντήσει στον δρόμο της επιστροφής. Ένας ακόμα λόγος είναι η αντοχή και η αποφασιστικότητά του, χάρη στις οποίες δεν εγκαταλείπει ποτέ τον στόχο του παρά τις δυσκολίες του. 

Κ. Α.

 

Παρόλο που η πονηρή νεράιδα Καλυψώ έκρυψε από τον Οδυσσέα τη σιγουριά για την επιτυχία στο ταξίδι του, αυτός επέμεινε πως δεν φοβάται να ρισκάρει. Το κάνει αυτό, γιατί είχε ήδη περάσει πολλά και δεν τον πείραζε να ρισκάρει για να φτάσει στη πατρίδα του. Εξάλλου, αυτό έκανε απ' την αρχή της Οδύσσειας. Όμως το πιο σημαντικό είναι ότι η Οδύσσεια διδάσκει ιδανικά, όπως το ότι η οικογένεια έρχεται πάντα πρώτη. Έτσι, λοιπόν, και ο Οδυσσέας έβλεπε ως προτεραιότητα την επιστροφή στην οικογένεια του, οποίες κι αν είναι οι συνέπειες.

Κ. Κ.

Ο Οδυσσέας στην Ωγυγία θα είχε διάφορα πλεονεκτήματα. Η ζωή του θα ήταν πιο εύκολη και θα γινόταν και αθάνατος, αλλα ο ήρωας δείχνει πως αγαπάει την πατρίδα και την οικογένειά του περισσότερο από την ίδια του τη ζωή.

Ν. Α. 

Πώς δικαιολογείται η μνηστηροφονία;

Στο παλάτι της Ιθάκης η Πηνελόπη ζούσε μόνη της με τον γιο της Τηλέμαχο, περιμένοντας τον Οδυσσέα, που είχε χαθεί για πολλά χρόνια. Όλοι πίστευαν πως πέθανε ή ήταν νεκρός. Κάποτε εμφανίστηκαν οι μνηστήρες, δηλαδή πλούσιοι άντρες από άλλα νησιά, που ήθελαν να παντρευτούν την Πηνελόπη, άλλα εκείνη έφτιαχνε ένα ύφασμα κι έλεγε πως, όταν το τελειώσει, τότε θα αποφασίσει με ποιον θα παντρευτεί. Οι μνηστήρες  ήταν  αγενείς, αλαζόνες και άπληστο. Κατέτρωγαν την περιουσία του Οδυσσέα. 

Η μνηστηροφονία, το ότι δηλαδή ο Οδυσσέας σκοτώνει τους μνηστήρες που έχουν καταλάβει το παλάτι του και επιβάλλονται στην γυναίκα του, την Πηνελόπη, δικαιολογείται σε με γάλο βαθμό από τις ηθικές και κοινωνικές αξίες της εποχής, άλλα  και από την ανάγκη του Οδυσσέα να αποκαταστήσει την τάξη και την τιμή του. Δυστυχώς υπάρχει βία και εμφανίζονται πολλά πτώματα των μνηστήρων, που εκμεταλλευόμενοι την απουσία του για χρόνια, επιδιώκουν να παντρευτούν την Πηνελόπη και να αναλάβουν την εξουσία, σφετεριζόμενοι το βασίλειο του Οδυσσέα. Εντούτοις, η συμπεριφορά τους είναι απολύτως ανήθικη. Δεν δείχνουν σεβασμό στην οικογένεια  του Οδυσσέα. Διαπράττουν αδικία, έχουν καταχρηστική συμπεριφορά καταναλώνοντας τους πόρους του σπιτιού και κακοποιώντας τους υπηρέτες. 

Στην αρχαία ελληνική  κοινωνία, η τιμή ήταν θεμελιώδης αξία, και το  να υπερασπιστεί κάποιος την τιμή της οικογένειάς του θεωρούνταν επιβεβλημένο. Ο Οδυσσέας ως  βασιλιάς και άντρας της Πηνελόπης έχει το δικαίωμα να από καταστήσει την τιμή της γυναίκας του, και το άθροισμα των μνηστήρων αποτελεί μία προσωρινή προσβολή.  Η θεά Αθηνά και άλλοι υποστηρίζουν τον Οδυσσέα στην εκδίκηση του, γεγονός  που υπογραμμίζει ότι η πράξη του θεωρείται θεϊκά δικαιολογημένη. Οι θεοί του δίνουν την ευκαιρία να αποκαταστήσει την αδικία και να εκδικηθεί για τα χρόνια ταλαιπωρίας και ατιμίας που έχει υποστεί. 

Η πράξη της μνηστηροφονίας δεν παρουσιάζεται ως μια τυχαία εκδίκηση, αλλά ως μια πράξη δικαιοσύνης που αποδίδεται στον Οδυσσέα για την αποκατάσταση της τάξης  και της  εξουσίας του. Δε σκοτώνει τους αθώους αλλά αυτούς που είναι άμεσα  υπεύθυνοι  για την κατάληξη του παλατιού και την αποτυχία τους να αποδεχτούν την αλήθεια για την επιστροφή του. Με την εξόντωση των μνηστήρων, ο Οδυσσέας επαναφέρει την οικογενειακή τάξη και αποκαθιστά την αρμονία στο σπίτι του. Οι μνηστήρες αποτελούν απειλή για την οικογενειακή του ζωή και για την κυριαρχία του στο βασίλειο. 

Συμπερασματικά, η μνηστηροφονία δικαιολογείται μέσα από την αποκατάστασης της ηθικής τάξης, την ανάκτηση της τιμής του Οδυσσέα και της οικογένειάς του, την υποστήριξη από τους θεούς και την κοινωνική πίεση της εποχής . Αν και η πράξη αυτή μπορεί να φαίνεται σφοδρή με αιματοχυσία για εμάς, μέσα στο πλαίσιο της αρχαίας ελληνικής κοινωνίας θεωρείται απόλυτα δικαιολογημένη.

Ν. Ψ.

Λίαν φιλῶν σεαυτόν οὐχ ἕξεις φίλον

(Μενάνδρου Γνώμαι μονόστιχοι 431)

Εάν αγαπάς υπερβολικά τον εαυτό σου, δε θα έχεις φίλους. Και αυτό είναι μια μεγάλη αλήθεια. Πολλές φορές σκεφτόμαστε μόνο τον ευτό μας, μόνο τα δικά μας ''θέλω'' και όχι αν αυτά βλάπτουν τους υπόλοιπους, είτε σωματικά είτε ψυχικά. Ο εγωισμός μας κάνει να φερόμαστε έτσι.

Τις περισσότερες φορές, αυτό που μας ενδιαφέρει παραπάνω είναι το ''εγώ'' και όχι το ''εμείς'' ή το ''εσύ''. Νοιαζόμαστε για τα δικά μας συμφέροντα και όχι των άλλων. Αυτό εννοείται πως έχει ως συνέπεια τη μοναξιά και την έλειψη φίλων. Γι' αυτό δεν πρέπει να αγαπάμε υπερβολικά τον εαυτό μας.

Ε. Τ. 

Υπάρχουν κάποια θετικά στοιχεία στο να αγαπάς τον εαυτό σου. Για παράδειγμα, θα έχεις αυτοπεποίθηση, δε θα σκέφτεσαι ή δε θα κρίνεις αρνητικά τον εαυτό σου, θα καλύπτεις τις ανάγκες σου και θα αισθάνεσαι ευχαριστημένος, αφού θα ζεις όπως επιθυμείς.

Η υπερβολική όμως αυτοαγάπη έχει και αρκετά αρνητικά αποτελέσματα: θα συμπεριφέρεσαι εγωιστικά, δεν θα είσαι δοτικός, δεν θα μαθαίνεις, γιατί θα θεωρείς ότι τα γνωρίζεις όλα, δεν θα προσαρμόζεσαι, θα νομίζεις ότι είσαι ανώτερος από τους άλλους και θα είσαι απαξιωτικός. Θα μένεις μόνος στο τέλος και δεν θα μπορείς να κατανοήσεις το γιατί, επειδή θα κατηγορείς τους άλλους, δεν θα αναλαμβάνεις την ευθύνη των πράξεων σου και, επομένως, δεν θα μαθαίνεις από τα λάθη σου.

Ως αποτέλεσμα των παραπάνω αρνητικών στοιχείων, δεν θα μπορεί κάποιος να δημιουργήσει υγιείς φιλικές σχέσεις, γιατί η φιλία βασίζεται στον αλληλοσεβασμό, στην αλληλοϋποστήριξη και στην αποδοχή του άλλου. Τέλος, ο πραγματικός φίλος δεν επικρίνει ούτε υποτιμά τον φίλο του. Γι’ αυτό συμφωνώ με την παραπάνω φράση.

Α. Χ. 

Συμφωνώ με αυτήν την πρόταση, γιατί, εφόσον θα θέλεις πάντα να γίνεται 'το δικό σου', κανένας δεν θα σε συμπαθεί, καθώς δεν θα νιώθει ωραία μαζί σου. Μπορει να είναι καλό να νοιάζεσαι για τον εαυτό σου, αλλά έως ένα σημείο.

Μ. Τ.

Πιστεύω πως τα καλά του να είσαι εγωιστής είναι λίγα. Να είσαι εγωιστής είναι καλό για τη διασκέδασή σου, γιατί κάνεις μόνο αυτα που σου αρέσουν και περνάς καλά. Όμως υπάρχουν και πολλά αρνητικά. Αν κοιτάς μόνο τον εαυτό και δεν ενδιαφέρεσαι για τους άλλους, είναι πιθανόν να χάσεις τους φίλους σου. Επίσης, κάνεις τους δικούς σου ανθρώπους να νιώθουν πως δεν έχουν αξία για σένα και τους πληγώνεις.

Π. Π.

Κατά τη γνώμη μου, το να είσαι εγωιστής είναι περισσότερο κακό παρά καλό. Ο εγωιστής άνθρωπος νοιάζεται μόνο για τον εαυτό του, δίχως να τον ενδιαφέρει για τους γύρω του. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να διώξει από κοντά του τους άλλους και να μείνει μόνος. Υπάρχει βέβαια και η άλλη πλευρά του εγωισμού που κάνει τον άνθρωπο να αγαπάει και να φροντίζει τον εαυτό του, χωρίς όμως να θεωρεί ότι είναι το κέντρο του κόσμου. Όπως και να 'χει, καλό θα ήταν όλοι να προσπαθούμε να σεβόμαστε και να υπολογίζουμε τον συνάνθρωπό μας, όπως και τον εαυτό μας. Ας ρίχνουμε τον εγωισμό μας και ας ζήτησουμε συγνώμη. Ας αφήσουμε στην άκρη τον εγωισμό μας για να συμφώνησουμε. 

Χ. Σ. 

Το να είναι κάποιος εγωιστής σε κάποιες περιπτώσεις είναι θετικό και σε κάποιες άλλες αρνητικό. 

Θα ξεκινήσω από το αρνητικά, το ότι δεν νοιάζεται κανείς για τον φίλο του, παρά μόνο για τον εαυτό του - και αυτό δεν κάνει καλή εντύπωση στους άλλους.

Από την άλλη, είναι θετικό, όταν κοιτάζει κάποιος τον εαυτό του, π.χ. σε ένα χόμπυ ή στο μπάσκετ, αυτό θα είναι πολύ καλό, γιατί θα βελτιώνεται. 

Προσωπικά, δε μου αρέσει να είμαι εγωιστής, γιατί θέλω να νοιάζομαι για τους άλλους.

Θ. Π. 

"Ἀρχῆς τετευχὼς ἴσθι ταύτης ἄξιος"

(Μενάνδρου Γνῶμαι μονόστιχοι 55)

Η παροιμία σημαίνει το εξής: "Αν σου τύχει εξουσία, να είσαι αντάξιός της". Νομίζω πως αυτή η παροιμία θέλει να μας τονίσει ότι έχεις μεγάλη ευθύνη, όταν αποκτάς εξουσία. Επιπλέον, μας διδάσκει πως, αν δεν είσαι άξιος, για να έχεις αυτήν την εξουσία και δεν την διαχειρίζεσαι σωστά, δεν είναι αρκετό απλά να την έχεις ως τίτλο. Ακόμη, με αυτήν την παροιμία ο Μένανδρος θέλει να πει ότι, αν δεν είσαι άξιος να διαχειρίζεσαι την εξουσία σου με ηθικό τρόπο, μπορεί να οδηγήσει σε τεράστια αδικία προς τους άλλους ή ακόμα και να σε κάνει υπερόπτη και αλαζόνα.

Κ. Κ. 

“Ὅταν σὺ τῶν ἀλόγων θηριοδέστερος ᾖς, τότε φίλων ἔρημος γίγνῃ”

(Γνῶμαι Μονόστιχοι 599)

Η φράση αυτή σημαίνει πως όταν κάποιος γίνεται πιο άγριος και από τα άλογα, τότε καταλήγει να μένει έρημος από φίλους. Αναφέρεται στην απώλεια της κοινωνικότητας και των φιλικών δεσμών, που προκύπτει ως αποτέλεσμα της υπερβολικής αλαζονείας ή μιας βίαιης και αντικοινωνικής συμπεριφοράς.

Αυτό συμβαίνει καθώς οι άνθρωποι αναζητούν στη φιλία έναν συνδυασμό συναισθηματικής ασφάλειας, υποστήριξης, ενσυναίσθησης και αποδοχής· στοιχεία που ένας άνθρωπος "θηριοδέστερος" από τα άλογα αδυνατεί να προσφέρει. Ως εκ τούτου, οι γύρω του απομακρύνονται, καθώς δεν βρίσκουν τίποτα από όσα προσδοκούν σε μια φιλία, με αποτέλεσμα ο άγριος και απρόσιτος άνθρωπος να καταλήγει στη μοναξιά.

Τ. Π. 

"Ἀνήρ πονηρός δυστυχεῖ, κἂν εὐτυχής ᾖ"

(Γνῶμαι Μονόστιχοι 43)

O πονηρός άνθρωπος είναι δυστυχής, ακόμη κι όταν είναι τυχερός, επειδή η ζωή του στηρίζεται στην καχυποψία και τον δόλο. Ακόμη και όταν πετυχαίνει τους στόχους του, στερείται την εσωτερική γαλήνη και την αυθεντική επικοινωνία με τους άλλους. Ζώντας σε μια διαρκή πνευματική εγρήγορση, για να προστατεύσει τα ψέματά του, παγιδεύεται σε μια μοναξιά που καμία εξωτερική επιτυχία δεν μπορεί να αναπληρώσει.

Μ. Μ. 

Βακτηρία γάρ ἐστι παιδεία βίου

(Μενάνδρου Γνῶμαι μονόστιχοι 122)

Η φράση σημαίνει ότι η παιδεία είναι στήριγμα στη ζωή. Τονίζει τη σημασία που έχει η εκπαίδευση και η μόρφωση στη ζωή του ανθρώπου, καθώς η γνώση βοηθάει τον άνθρωπο να αντιμετωπίσει τις δυσκολίες τις ζωής και να παίρνει σωστές αποφάσεις.

Κ. Β. 

"Ὄνειδος αἰσχρὸς βίος ὅμως, κἂν ἡδὺς ᾖ"

(Μενάνδρου Γνῶμαι Μονόστιχοι 577)

Η φράση του Μενάνδρου περιγράφει τη ζωή με έναν πολύ εύστοχο τρόπο. Πολλές φορές τα πράγματα δεν έρχονται όπως τα θέλαμε και η ζωή φέρνει εμπόδια που μας παιδεύουν. Παρόλα αυτά, αυτό δεν σημαίνει πως όλα είναι χάλια. Συνήθως, μέσα σε κάθε δυσκολία βρίσκεται και κάτι καλό κρυμμένο. Είναι σημαντικό να μην τα παρατάμε και να επικεντρωνόμαστε στα ευχάριστα, τα οποία μας δίνουν ελπίδα για το μέλλον.

Ν. Ν. 

Ἐγὼ ἡγοῦμαι πόλιν πλείω ξύμπασαν ὀρθουμένην ὠφελεῖν τοὺς ἰδιώτας 

ἢ  καθ’ ἕκαστον τῶν πολιτῶν εὐπραγοῦσαν, ἁθρόαν δὲ σφαλλομένην.

(Θουκυδίδης, Ἱστορίαι 2.60) 

Ο Θουκυδίδης μάς λέει ότι μεγαλύτερη σημασία έχει να είναι ευτυχισμένη η πλειοψηφία των πολιτών και όχι ο κάθε πολίτης χωριστά. Αυτό σημαίνει ότι οι πολίτες πρέπει να κοιτάνε το συλλογικό συμφέρον και όχι το ατομικό. Πρέπει να σταματήσουν να είναι εγωιστές και ατομιστές. Τότε θα τους ενδιαφέρει το συμφέρον του συνόλου. Η κοινωνία αποκτά προβλήματα, όταν τα συμφέροντα συγκρούονται.

Ν. Γ. 

Το απόσπασμα αναφέρεται σε μία σημαντική αρχή της συλλογικής ζωής και της σχέσης ανάμεσα στην ευημερία της πολιτείας και των πολιτών της. Ο ομιλητής, πιθανότατα, είναι ένας πολιτικός ή ρήτορας που εκφράζει την άποψή του ότι η συνολική ευημερία της πόλης ή της πολιτείας υπαρτερεί της ατομικής ευημερίας κάθε πολιτή ξεχωριστά. Η πολιτεία που λειτουργεί αρμονικά και συλλογικά παρέχει οφέλη στους πολίτες της συνολικά και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την ατομική τους πρόοδο. Αντίθετα, όταν η πολιτεία καταρρέει ή αποτυγχάνει, αυτό έχει αρνητικές συνέπειες για όλους, ανεξάρτητα από την προσωπική τους κατάσταση. Ο συλλογικός χαρακτήρας της πολιτικής ζωής γίνεται εδώ θεμέλιο για την ατομική ευημερία. 

Σε μία δεύτερη ανάγνωση, το κείμενο προβάλλει την ιδέα της αλληλεξάρτησης μεταξύ του άτομου και της κοινότητας. Υποστηρίζεται ότι η επιδίωξη του ατομικού συμφέροντος σε βάρος του κοινού καλού είναι επικίνδυνη, διότι υπονομεύει τη συνολική σταθερότητα της πόλης. Η πολιτεία που λειτουργεί ως σύνολο έχει τη δύναμη να προστατεύει και να ενισχύει τους πολίτες της. Όταν όμως αυτή η συλλογικότητα διαταράσσεται ή καταρέει, οι πολίτες όχι μόνο ξεχνούν τη συλλογική προστασία, αλλά και τις προσωπικές ευκαιρίες που απορρέουν από αυτήν. Η φράση λειτουργεί ως προτροπή για υπευθυνότητα απέναντι στο κοινό καλό και υπογραμμίζει την αξία της πολιτικής ενότητας. 

Α. Μ. 

Ο Θουκιδιδης πίστευε ότι η πόλη ωφελεί περισσότερο τους πολίτες, όταν προοδεύει συνολικά, παρά όταν ευτυχεί ο καθένας χωριστά και το σύνολό της δυστυχεί. Γιατί, όσο και αν ευτυχεί ο κάθε πολίτης για τις προσωπικές του υποθέσεις, αν η πόλη του καταστρέφεται, είναι πολύ πιθανό να καταστραφεί και ο ίδιος. Στην αντίθετη περίπτωση αν ο πολίτης δυστυχεί μέσα σε μια πόλη που προοδεύει και ευημερεί, τις περισσότερες φορές σώζεται. Οπότε καταλήγουμε πως η ευτυχία πρέπει να αφορά όλο το σύνολο, για να μπορεί να έχει αντίκτυπο σε όλους τους πολίτες ξεχωριστά.

Γ. Ε. 

Ἀλλ’ ἡ τυραννὶς πολλὰ τ’ ἄλλ’ εὐδαιμονεῖ / κἄξεστιν αὐτῇ 

δρᾶν λέγειν θ’ ἃ βούλεται.

(Σοφοκλῆς, Ἀντιγόνη στ. 506-507)

Αυτό που διαβάζουμε είναι η απάντηση της Αντιγόνης στον βασιλιά Κρέοντα. Του λέει οτι ο τύραννος μπορεί να κάνει και να λέει ό,τι θέλει, να μην τον ενδιαφέρουν οι νόμοι και να καταπιέζει τον λαό. Με αυτή τη συμπεριφορά γίνεται μισητός και έχει από το λαό περισσότερες αρνητικές παρά θετικές αντιδράσεις.

Ν. Γ. 

Το συγκεκριμμένο γνωμικό αντικατοπτρίζει την ουσία της τυραννίας, καθώς υπογραμμίζει τα προνόμια και τις αυθαίρετες δυνατότητες που συνοδεύουν τη συγκέντρωση της εξουσίας στα χέρια ενός ατόμου. Η τυραννία, όπως παρουσιάζεται, απολαμβάνει μια πλασματική ευδαιμονία, βασισμένη στη δυνατότητα του τυράννου να δρα και να μιλά χωρίς περιορισμούς. Η ελευθερία αυτή, όμως, δεν είναι έκφραση αληθινής πολιτικής αρετής ή δημοκρατικής ισότητας, αλλά αποτέλεσμα της απόλυτης κυριαρχίας του τυράννου πάνω στους υπόλοιπους. Μέσω της απομόνωσης του τυράννου από την κοινή λογική και τις ανάγκες της κοινωνίας, αυτή η ευδαιμονία μετατρέπεται σε αυταπάτη και εργαλείο αυθαιρεσίας. 

Παράλληλα, η φράση αυτή εγείρει ερωτήματα σχετικά με τη φύση της εξουσίας και τις ηθικές της συνέπειες. Ο τυραννικός λόγος και η τυραννική πράξη, αν και φαίνονται απεριόριστα, βασίσονται σε έναν κόσμο φόβου και υποταγής. Η τυραννία μπορεί να φένεται "ευδαίμων" εξωτερικά, καθώς ο τυραννικός ηγέτης απολαμβάνει προσωρινά τα προνόμια της εξουσίας. Όμως αυτή η ελευθερία υπονομεύει τον ίδιο, διότι η απόλυτη δύναμη προκαλή μοναξιά, ανασφάλεια και την απουσία αληθινής επικοινωνίας με τους άλλους. Έτσι, το απόσπασμα λειτουργεί όχι μόνο ως περιγραφή της τυραννικής εξουσίας, αλλά και ως προειδοποίηση για τις παγίδες που κρύβει η υπέρβαση των ορίων της πολιτικής ηθικής.

Α. Μ. 

Είναι μία φράση από την Αντιγόνη του Σοφοκλή, η οποία στην ουσία μας λέει ότι οι τύραννοι μπορούν να αυθαιρετούν, να λένε και να κάνουν ό,τι θέλουν. Προκειμένου ένας τύραννος να διατηρηθεί στην εξουσία, ασκεί βία απρόκλητα, καταπιέζει τον λαό του και παραβιάζει τους νόμους. Ο απολυταρχικός χαρακτήρας του τον καθιστά μισητό στον λαό. Η εξουσία του είναι αυταρχική και δεν αφήνει περιθώριο για ελευθερία και δικαιοσύνη. Ουσιαστικά, με αυτά τα λόγια η Αντιγόνη, εκφράζει την αποδοκιμασία της για το τυραννικό πολίτευμα και τον τρόπο με τον οποίο ασκείται η εξουσία μέσα σε αυτό.

Γ. Ε. 

Βροτοῖς πέφυκε τόν πεσόντα λακτίσαι

(Αἰσχύλου Ἀγαμέμνων 885)

Η φράση αυτή σημαίνει οτι είναι στη φύση των ανθρώπων να κλωτσούν αυτόν που έπεσε. Δείχνει πως, αντί να βοηθήσουμε κάποιον σε μια δύσκολη στιγμή, συχνά τον πληγώνουμε περισσότερο. Η πρόταση μάς κάνει να σκεφτούμε πόσο άδικο είναι αυτό και πόσο σημαντικό είναι να δείχνουμε καλοσύνη στους άλλους.

Α. Τ. 

Τό γνῶθι σαυτόν

(Χείλων ο Λακεδαιμόνιος, αρχαίο γνωμικό)

Να έχεις επίγνωση του εαυτού σου, των ικανοτήτων και των δυνατοτήτων σου. Είναι σημαντικό να έχουμε αυτογνωσία για τον λόγο ότι αυτό μας βοηθάει να πετύχουμε τους στόχους μας και να συμπεριφερόμαστε με ειλικρίνεια στις κοινωνικές μας σχέσεις, χωρίς να γινόμαστε αλαζόνες ή να προκαλούμε προβλήματα. Τέλος, αυτή η φράση-οδηγός για τη ζωή μας μπορεί να μας φέρει πιο κοντά στην ευτυχία, στη σοφία και στην ανακάλυψη του νοήματος της ζωής.

Α. Τ. 

Μηδέν ἄγαν

Το "μηδέν ἄγαν" σημαίνει "τίποτα υπερβολικό" ή "μην το παρακάνεις σε τίποτα". Αυτή η παροιμία αποδίδεται στον σοφό Χίλωνα ή στον Σόλωνα και εκφράζει την αξία του μέτρου και της ισορροπίας σε κάθε πτυχή της ζωής.

Ένα παράδειγμα μέσα από την καθημερινότητά μας για το πώς μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τη φράση είναι η εξής: Σε κάποιον ο οποίος εργάζεται υπερβολικά πολλές ώρες, παραμελώντας την υγεία και την οικογένειά του, μπορεί κάποιος να πει: "Θυμήσου το μηδέν ἄγαν - όλα θέλουν μέτρο."

Ι. - Ι. Τ.

"Ἀρχὴ δὲ τὸ ἥμισυ παντός"

(Γαληνοῦ Θεραπευτικῆς μεθόδου Βιβλίον Α΄, 10, 450, 6)

Η φράση αυτή την οποία χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι φιλόσοφοι, είναι μια σοφή έκφραση που συμβολίζει τον βαθμό επίτευξης ενός στόχου. Για να πετύχουμε έναν σκοπό στη ζωή μας, είναι απαραίτητο να γίνει η αρχή και, όταν αυτο συμβεί, είμαστε ένα βήμα πιό κοντά στην ολοκλήρωσή του. Τέλος, αυτή η φράση μπορεί να παροτρύνει τους ανθρώπους, να τους δώσει κίνητρο για τη ζωή τους και κατ' επέκταση να ξεπεράσουν φόβους και εμπόδια.

Α. Τ. 

Tο πιο σημαντικό βήμα, για να πετύχεις κάτι, είναι να ξεκινήσεις. Tο ξεκίνημα είναι συνήθως το πιο δύσκολο από όλα, αλλά μόλις κάνεις το πρώτο βήμα, όλα αρχίζουν να γίνονται πιο εύκολα. Αυτό ισχύει στο διάβασμα, στον αθλητισμό ή σε οποιονδήποτε στόχο. Μια καλή αρχή σού δίνει δύναμη και σε φέρνει πιο κοντά στην επιτυχία.

Δ. Χ. 

Αυτή η φράση μας αποδεικνύει πως η αφετηρία για έναν στόχο που έχουμε θέσει είναι συχνά το πιο δύσκολο κομμάτι· αν όμως κάποιος καταφέρει να ξεκινήσει, τα επόμενα βήματα γίνονται πιο εύκολα. Η αρχή συνοδεύεται πάντα από φόβο, ανασφάλεια και αμφιβολίες. Μετά το ξεκίνημα, όμως, ο άνθρωπος κινητοποιείται για να συνεχίσει και όλα του φαίνονται πιο απλά, καθώς αποκτά αυτοπεποίθηση. Αυτό συμβαίνει επειδή, μετά το πρώτο βήμα, ξεπερνιούνται τα αρχικά εμπόδια που συχνά μας κρατούν μακριά από την πραγματοποίηση των στόχων μας.

Ν. Ν. 

Η αρχή είναι το ήμισυ του παντός, γιατί από τα πρώτα βήματα κάθε προσπάθειας καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό η εξέλιξή της. Όταν κάποιος ξεκινά με σωστό σχεδιασμό, οργάνωση και καθαρούς στόχους, αποκτά αυτοπεποίθηση και κίνητρο για τη συνέχεια. Αντίθετα, μια βιαστική ή πρόχειρη αρχή μπορεί να οδηγήσει σε λάθη που δυσκολεύουν την πορεία προς την επιτυχία. Η αρχή λειτουργεί σαν θεμέλιο, πάνω στο οποίο χτίζεται όλο το έργο. Γι’ αυτό και η σωστή προετοιμασία δεν είναι χάσιμο χρόνου, αλλά επένδυση για το τελικό αποτέλεσμα.

Ν. Μ.

Αυτή η φράση μας δείχνει πόσο σημαντικό είναι να ξεκινάμε κάτι σωστά. Όταν κάνουμε μια δουλειά ή μελετάμε, η αρχή δίνει τον τόνο και καθορίζει το αποτέλεσμα. Αν η αρχή είναι σωστή και καλά οργανωμένη, τότε και η συνέχεια θα είναι εύκολη και επιτυχημένη. Αντίθετα, αν η αρχή είναι βιαστική ή άσκοπη, τότε δυσκολίες και λάθη μπορεί να εμφανιστούν αργότερα. Γι’ αυτό, οι σοφοί της αρχαιότητας τόνιζαν πως η αρχή δεν είναι απλώς ένα μέρος της διαδικασίας, αλλά σχεδόν το ήμισυ της επιτυχίας.

Π. Κ.

Η αρχή είναι το ήμισυ του παντός, γιατί όταν ξεκινάμε κάτι σωστά, μας είναι πιο εύκολο να το συνεχίσουμε. Ένα καλό ξεκίνημα μας βοηθά να έχουμε αυτοπεποίθηση και να μην τα παρατάμε στις δυσκολίες. Γι’ αυτό, αν προσέξουμε την αρχή, έχουμε κάνει ήδη το μισό δρόμο για να πετύχουμε τον στόχο μας.

Α. Γ. 

Κάθε νέα προσπάθεια χρειάζεται σωστή οργάνωση και θέληση από το ξεκίνημα. Για παράδειγμα, όταν κάποιος θέτει έναν νέο στόχο, όπως να μάθει ένα άθλημα ή να υιοθετήσει μια καλή συνήθεια, η αρχική του στάση παίζει σημαντικό ρόλο. Αν δείξει από την αρχή προγραμματισμό και επιμονή, τότε η συνέχεια γίνεται πιο εύκολη και αποτελεσματική. Έτσι, η σωστή αρχή βοηθά να διατηρηθεί το ενδιαφέρον και να επιτευχθεί ο στόχος.

Μ. Μ. 

"Ἱκανοί εἰσιν οἱ θεοὶ τοὺς μικρούς, κἂν ἐν δεινοῖς ὦσιν, σῴζειν εὐπετῶς"

(Ἀριστοφάνης, Σφῆκες 214)

Η φράση αυτή σημαίνει πως οι θεοί είναι ικανοί τους μικρούς, ακόμα κι αν βρίσκονται σε κινδύνους, να τους σώζουν εύκολα. Πολλές φορές στη ζωή βλέπουμε ανθρώπους που φαίνονται αδύναμοι ή ασήμαντοι να καταφέρνουν τελικά να σωθούν από δύσκολες καταστάσεις. Αυτό δείχνει ότι πάντα μπορεί να υπάρξει μια δύναμη ή μια τύχη που βοηθάει αυτούς που το έχουν πραγματικά ανάγκη. Γι’ αυτό, συμφωνώ απόλυτα με αυτήν την παρομοία. Δεν είναι όμως οι θεοί που ευθύνονται για τη ζωή μας, αλλά αντιθέτως εμείς οι άνθρωποι καθορίζουμε το μέλλον μας, όσο μπορούμε.

Κ. Ψ.