ΑΙΩΝΙΟΣ ΕΡΩΤΑΣ: Η ΓΟΗΤΕΙΑ ΤΟΥ ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΝΙΚΗ ΜΑΤΙΑ

 

Ο Ερωτόκριτος των 77 Καλλιτεχνών:

Μια Διαχρονική Συνομιλία Παράδοσης και Σύγχρονης Έκφρασης

https://youtu.be/IHc3fRKcV_Q?si=xzoM8N9sldmdPvWL

Ο Παντελής Θαλασσινός φαίνεται προτιμότερος για να τραγουδήσει τον «Ερωτόκριτο», γιατί η φωνή του είναι ζεστή και εκφραστική, κάτι που κάνει την ερμηνεία του να φτάνει ευθύς στο συναίσθημα του ακροατή. Μέσα από τον τρόπο που τραγουδά, αναδεικνύει την ένταση, τη συγκίνηση και την τρυφερότητα των στίχων του «Ερωτόκριτου», χωρίς να χάνει τη σεβαστική σχέση με το αρχικό κείμενο. Η μελωδικότητα και η σταθερότητα της φωνής του βοηθούν να γίνει το έργο πιο προσιτό και ζωντανό, ενώ η προσωπική του ερμηνεία προσθέτει βάθος και αμεσότητα, κάνοντάς τον να ξεχωρίζει ανάμεσα στους υπόλοιπους καλλιτέχνες.

Οι καλλιτέχνες προσπαθούν να επαναφέρουν την ελκυστικότητα του μύθου αυτού, τραγουδώντας ένα άσμα  που αφορά τον Ερωτόκριτο.

Ναι, έχει λυρικό αποτέλεσμα καθώς  ο συνδυασμός της παραδοσιακής ποίησης μαζί με τον μουσικό τόνο είναι στενά δεμένες τέχνες.

Υπάρχουν αρκετά σημεία και λέξεις που μας υποδηλώνουν στοιχεία της Κρητικής διαλέκτου.

Η συλλογική ενασχόληση με τον Ερωτόκριτο και την Αρετούσα μεταφέρει εικόνα του κόσμου του 19ου αιώνα, δείχνοντας τις βασικές αξίες της εποχής: τιμή, αρετή, πίστη στον έρωτα, σεβασμό στην κοινωνική τάξη αλλά και την ιδέα ότι η προσωπική αξία κερδίζεται με πράξεις. Παρουσιάζει τον ρόλο της γυναίκας ως ηθικά δυναμικό και σταθερό και ενισχύει τη συλλογική ταυτότητα και την ελληνική παράδοση.

Οι ερμηνευτές επέλεξαν τη θάλασσα και παλιούς χώρους γιατί συνδέονται με την παράδοση, δημιουργούν αίσθηση διαχρονικότητας και συμβολίζουν την αναμονή, τον χωρισμό και τη νοσταλγία που υπάρχουν στον «Ερωτόκριτο».

Οι στίχοι του Κορνάρου εκφράζουν έντονη θλίψη και αγωνία λόγω του χωρισμού του Ερωτόκριτου και της Αρετούσας. Η απουσία τους προκαλεί πόνο και νοσταλγία, ενώ η αβεβαιότητα για το μέλλον κάνει τη διάθεση δραματική. Παρά τις δυσκολίες, η αγάπη τους παραμένει σταθερή και πιστή, δείχνοντας την ανθεκτικότητα του συναισθήματός τους. Ο χωρισμός αναδεικνύει την ένταση των συναισθημάτων τους και ταυτόχρονα δίνει ελπίδα ότι ο αληθινός έρωτας μπορεί να αντέξει τις δοκιμασίες, κάνοντας το έργο ταυτόχρονα συγκινητικό και ελπιδοφόρο.

Στο βίντεο «77 καλλιτέχνες τραγουδούν Ερωτόκριτο» η Αττική χρησιμοποιείται κυρίως για να αναδειχθούν φυσικά και πολιτιστικά τοπία και όχι για να προβάλλει κάποιος τοπικισμό ή υπεροχή των Αθηναίων. Οι χώροι που επιλέχθηκαν συνδέονται με τη συλλογική δράση, την κοινωνική ευαισθησία και την προστασία του περιβάλλοντος. Η έμφαση είναι στο συλλογικό και διαχρονικό μήνυμα του έργου και της μουσικής, ενώ η Αττική λειτουργεί ως φόντο που ενώνει διαφορετικούς τόπους και ανθρώπους, χωρίς να δημιουργεί αίσθηση αποκλειστικότητας ή τοπικισμού.

Η Αυθεντικότητα της Κρητικής Διαλέκτου

Η χρήση της γνήσιας λαϊκής διαλέκτου (Κρητικής διαλέκτου) από τον ποιητή (στον Διάλογο Ηρακλή και Πεζόστρατου) δεν είναι αντίθετη με πνευματική του καλλιέργεια.

Αντιθέτως, είναι συνειδητή επιλογή:

Ρεαλισμός & Ύφος: Η διάλεκτος δίνει αυθεντικότητα και ζωντάνια στον λόγο, ειδικά όταν ο ποιητής αναφέρεται σε λαϊκές έννοιες ή παραβολές, όπως φαίνεται και στον διάλογο (π.χ. στίχοι 908-912).

Παιδαγωγικός Σκοπός: Η χρήση της γλώσσας του λαού (όπως ο Πεζόστρατος μιλάει) κάνει το μήνυμα πιο προσιτό και κατανοητό στο ευρύ κοινό, παρόλο που το θέμα (αρετή, γνώση) είναι φιλοσοφικό. 

Σύγκρουση/Αντίθεση: Η αντίθεση μεταξύ του υψηλού περιεχομένου (φιλοσοφία, αρετή) και της λαϊκής γλώσσας αναδεικνύει την ιδέα ότι η αληθινή γνώση και αρετή δεν είναι προνόμιο μόνο των μορφωμένων. 

Ο Πεζόστρατος λέει ακριβώς αυτό: η γνώση και η αρετή δεν καταλύονται ποτέ (στίχοι 912-913). Ο ποιητής, ως μορφωμένος, χρησιμοποιεί τη διάλεκτο για να υπηρετήσει το περιεχόμενο και το μήνυμα του έργου.

Η Αλληγορία της Αιώνιας Αγάπης

Στο δίστιχο:
«Ο Ερωτόκριτος δεντρί κι η Αρετούσα κλώνος,
Αχ, να ανασαίνουμε μαζί, μέχρι να ζει ο κόσμος»
εντοπίζονται τα εξής σχήματα λόγου:

• Μεταφορά: «Ο Ερωτόκριτος δεντρί κι η Αρετούσα κλώνος». Οι ήρωες παρομοιάζονται μεταφορικά με δέντρο και κλαδί, για να φανεί η στενή, αχώριστη σχέση και η αλληλεξάρτησή τους.
• Αλληγορία (εκτεταμένη μεταφορά): Το δέντρο και ο κλώνος λειτουργούν αλληγορικά, συμβολίζοντας την αγάπη, τη ζωή και τη φυσική ένωση των δύο προσώπων.
• Υπερβολή: «μέχρι να ζει ο κόσμος». Δηλώνεται με υπερβολικό τρόπο η αιωνιότητα της αγάπης τους.
• Προσωποποίηση (οριακά): «να ανασαίνουμε μαζί». Η κοινή «ανάσα» αποδίδει στην αγάπη τους χαρακτηριστικά ενιαίας, ζωντανής ύπαρξης.
• Επιφώνημα: «Αχ». Εκφράζει έντονο συναίσθημα (πόθο, λαχτάρα).

Το Ταξίδι του Ερωτόκριτου στη Σύγχρονη ΟθόνηΑπό το Χαρτί στην Εικόνα: 

Μαθήματα Ζωής πίσω από τις Κάμερες

Αν συμμετείχα κι εγώ στη μεταφορά του ποιητικού έργου στον κινηματογράφο, θα έγραφα τα εξής:

Στο τέλος των γυρισμάτων της ταινίας "Ερωτόκριτος" ένιωσα χαρά, συγκίνηση και ικανοποίηση, γιατί ολοκληρώσαμε με επιτυχία μια απαιτητική προσπάθεια. Οι δυσκολίες του εγχειρήματος μας έμαθαν να συνεργαζόμαστε και να στηρίζουμε ο ένας τον άλλον. Μέσα από τη συμμετοχή μου αποκόμισα σημαντικά διδάγματα, όπως την αξία της ομαδικότητας, της υπομονής και της υπευθυνότητας. Ο ρόλος μου με βοήθησε να ανακαλύψω κρυμμένες πλευρές του εαυτού μου και να εκφράσω συναισθήματα που δεν είχα ξαναδοκιμάσει. Τέλος, πιστεύω ότι η συνεργασία μας μας έφερε πιο κοντά ως ομάδα και αποδεικνύει πως η θεατρική αγωγή είναι πολύτιμη για το σύγχρονο σχολείο, γιατί καλλιεργεί τη συνεργασία και τη δημιουργικότητα.

Χ. Μ., Κ. Μ., Ε. Μ., Κ. Μ.

Η Αρμονία της Απόστασης: Ενώνοντας 77 Καλλιτέχνες στην Αττική

Προτιμότερος καλλιτέχνης, κατά τη γνώμη μας για την ερμηνεία του Ερωτόκριτου είναι ο Ψαραντώνης. Μέσα από την φωνή του καθώς ερμηνεύει  γίνονται εμφανή βαθιά συναισθήματα πόθου. Προσδίδεται επίσης  και μεγάλη  συναισθηματική ένταση. Επιπλέον συνδέει με  δικό του ξεχωριστό τρόπο τα χαρακτηριστικά της παλαιάς κρητικής μουσικής, με τον μοναδικό ήχο της φωνής του. 

Η συγκεκριμένη μουσική πιστεύουμε πως ανάλογα με την ερμηνεία του κάθε καλλιτέχνη χάνει ορισμένα στοιχεία από την πρωτότυπη μορφή της και από την αίγλη που εκφραζόταν μέσω αυτής. Εδώ λοιπόν παρουσιάζονται κάποιοι καλλιτέχνες οι οποίοι κρατούν την παλαιά και ξεχωριστή ερμηνεία ενώ από την άλλη πλευρά κάποιοι άλλοι χρησιμοποιούν άλλους τρόπους πιο διαχρονικούς  και κατ’ επέκταση και πιο συγχρόνους που αλλάζουν το κύριο συστατικό, τη μουσική της.

Η παραδοσιακή ποίηση μαζί με αυτόν τον σύγχρονο μουσικό τόνο, λόγο της αντίθεσης που εκφράζουν μεταξύ τους, βγάζουν ένα στοιχείο δραματικό που είναι γνώρισμα της λυρικής ποίησης. Η παραδοσιακή ποίηση σε συνδυασμό με τον συγκεκριμένο μουσικό τόνο δημιουργεί έντονο λυρικό αποτέλεσμα, επειδή και τα δύο μέσα υπηρετούν την έκφραση του συναισθήματος και της εσωτερικής εμπειρίας. Η ποιητική γλώσσα του Ερωτόκριτου, με τον ρυθμό, τις εικόνες και τη μουσικότητα των στίχων της, ενισχύεται από τη μελωδία και την ενορχήστρωση, που δίνουν φωνή και συναίσθημα στο λόγο. Έτσι ο λόγος δεν λειτουργεί μόνο νοηματικά, αλλά και ηχητικά, προκαλώντας συγκίνηση στον ακροατή και δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα τρυφερότητας, νοσταλγίας και εσωτερικότητας. Το αποτέλεσμα είναι βαθιά λυρικό, καθώς λόγος και μουσική ενώνονται για να εκφράσουν συναισθήματα που δύσκολα αποδίδονται μόνο με απλή αφήγηση.

Το λεξιλόγιο της κρητικής διαλέκτου γίνεται εμφανές από την προφορά των λέξεων και την χρήση λέξεων και εκφράσεων που διαφέρουν από τις «κανονικές». Επίσης, μπορούμε να την διακρίνουμε και από τα άρθρα που είναι επίσης διαφορετικά. Οι λέξεις, οι τύποι και οι εκφράσεις που προέρχονται από την κρητική ντοπιολαλιά δίνουν αυθεντικότητα, τοπικό χρώμα και ζωντάνια στον λόγο, ενώ παράλληλα δημιουργούν μια αίσθηση οικειότητας και προφορικότητας. Η χρήση της διαλέκτου δεν είναι τυχαία, αλλά συνδέεται με την εποχή και τον τόπο δημιουργίας του έργου και λειτουργεί ως φορέας πολιτισμικής ταυτότητας, διατηρώντας ζωντανά γλωσσικά στοιχεία που διαφορετικά θα είχαν χαθεί

Μια τέτοια συλλογική προσπάθεια, όπου 77 καλλιτέχνες ερμηνεύουν τον Ερωτόκριτο, μεταφέρει αρκετές γνώσεις για τον κόσμο του 16ου αιώνα. Κατ’ αρχάς, αναδεικνύει τις κοινωνικές αξίες και τα ήθη της εποχής, όπως η πίστη, η τιμή και η σημασία της κοινωνικής θέσης, που είναι κεντρικά θέματα στο έργο. Παράλληλα, αναδεικνύει τις ανθρώπινες σχέσεις και τα συναισθήματα, όπως ο έρωτας, η ζήλια, η αφοσίωση, η φιλία, που καθόριζαν τη ζωή των ανθρώπων και τον τρόπο που αλληλεπιδρούσαν. Τέλος, η χρήση της κρητικής διαλέκτου και των λογοτεχνικών παραδόσεων δείχνει τη σημασία της πολιτιστικής και γλωσσικής ταυτότητας.

Οι στίχοι του Κορνάρου στον Ερωτόκριτο εκφράζουν συναισθήματα πάθους, έρωτα και νοσταλγίας, αλλά και δύναμη και γενναιότητα. Ο έρωτας ανάμεσα στους ήρωες παρουσιάζεται ως βαθύς και συχνά συνοδεύεται από χαρά, πόνο, αγωνία και προσμονή. Παράλληλα, η γλώσσα και οι εικόνες του έργου δημιουργούν μια ρομαντική και ονειρική διάθεση, γεμάτη φαντασία, πάθος και ηρωισμό, ενώ δεν λείπει η αίσθηση της μοίρας και της δοκιμασίας, που ενισχύει την ένταση των συναισθημάτων.

Οι στίχοι του Κορνάρου όπως παρουσιάζονται στη ομαδική προσπάθεια των 77 καλλιτεχνών  εκφράζουν μια διάθεση αισιοδοξίας, καρτερικότητας, βαθιάς πίστης και θέλησης. Συγκεκριμένα η διάθεση αυτή αναλύεται σε πολλά επίπεδα όπως: ελπιδοφόρα, εμψυχωτική, λυρική και συναισθηματική.

Στο βίντεο με τους 77 Αθηναίους καλλιτέχνες δεν παρατηρείται έντονος τοπικισμός, δηλαδή δεν υπάρχει προσπάθεια να τονιστεί η ταυτότητα μιας συγκεκριμένης γειτονιάς ή περιοχής σε βάρος άλλης. Αντίθετα, οι καλλιτέχνες συνεργάζονται συλλογικά και ενοποιημένα, παρουσιάζοντας την παράδοση του Ερωτόκριτου ως κοινό πολιτιστικό αγαθό που υπερβαίνει γεωγραφικά όρια. Μπορεί να υπάρχουν μικρές αναφορές ή πλάνα από συγκεκριμένα σημεία της Αθήνας ή της Αττικής, αλλά αυτές λειτουργούν περισσότερο ως οπτικό και αισθητικό πλαίσιο για τη μουσική παρά ως έκφραση τοπικής υπερηφάνειας ή τοπικιστικής διάθεσης. Έτσι, η έμφαση δίνεται στην συλλογικότητα και στην πολιτιστική συνέχεια, όχι στην τοπική διαφοροποίηση.

Η Ραφήνα ταιριάζει ιδιαίτερα με το ύφος και το περιεχόμενο του Ερωτόκριτου, όπως αυτό παρουσιάζεται στο σύγχρονο βίντεο των 77 καλλιτεχνών, γιατί συνδυάζει το φυσικό τοπίο με την ανθρώπινη παρουσία και την αίσθηση της διαδρομής και της αναμονής. Ως παραθαλάσσια περιοχή και λιμάνι, η Ραφήνα αποπνέει στοιχεία μετάβασης, αποχωρισμού και επιστροφής, έννοιες που συνδέονται βαθιά με τη θεματολογία του έργου, όπως ο έρωτας που δοκιμάζεται, η απόσταση και η πίστη. Παράλληλα, το φως, η θάλασσα και το ανοιχτό τοπίο της περιοχής δημιουργούν μια ήρεμη και λυρική ατμόσφαιρα που ενισχύει το συναισθηματικό βάθος της μουσικής και των στίχων. Έτσι, η Ραφήνα δεν λειτουργεί απλώς ως χώρος γυρισμάτων, αλλά ως σκηνικό που υποστηρίζει συμβολικά και αισθητικά το νόημα του έργου.

Η διαχρονική φιλοσοφία του Ερωτόκριτου που αφορά την «την φύση των πραγμάτων» συμπληρώνει τον «τεχνικό πολιτισμό» του 20^ου αιώνα οποίος προσπαθεί να δαμάσει αυτή τη φύση μέσω της τεχνολογίας αλλά τελικά επιζεί η πορεία της ιστορία που μας παρουσιάζει ο ποιητής.

Υπηρετούν την αρχή της συλλογικής ευθύνης και της αειφόρας ανάπτυξης. Η τεχνολογία δηλαδή δεν επιβάλλεται στη φύση αλλά συνεργάζεται μαζί της με αρμονικά αποτελέσματα. Διασφαλίζεται η επιβίωση του φυσικού κόσμου για τις επόμενες γενιές και μέσω αυτού δηλώνεται η ισορροπία.

Στο βίντεο των 77 καλλιτεχνών η αλληλεπίδραση μεταξύ τους είναι κυρίως εικονική, καθώς οι περισσότεροι καλλιτέχνες δεν βρίσκονται στον ίδιο χώρο την ίδια στιγμή. Κάθε φωνή ή όργανο έχει καταγραφεί ξεχωριστά, σε διαφορετικά σημεία της Αττικής, και στη συνέχεια συνενώθηκαν με ψηφιακό τρόπο, δημιουργώντας την αίσθηση της κοινής εκτέλεσης. Αυτή η εικονική αλληλεπίδραση επιτρέπει όμως την ομαδική παρουσίαση του έργου, ενώ παράλληλα υπογραμμίζει την ιδέα της συλλογικότητας και της ενότητας μέσα από διαφορετικές φωνές και τόπους. Έτσι, αν και δεν υπάρχει φυσική επαφή μεταξύ των καλλιτεχνών, το αποτέλεσμα μεταφέρει στον ακροατή την αίσθηση συνεργασίας και αρμονίας.

Η Αρμονία της Κρητικής Διαλέκτου

Ο ποιητής, παρόλο που είχε μεγάλη γνώση και παιδεία, χρησιμοποιεί τη γνήσια λαϊκή διάλεκτο στο έργο του. Με αυτόν τον τρόπο καταφέρνει να είναι κατανοητός από τον απλό κόσμο και ταυτόχρονα να μεταφέρει ιδέες και σκέψεις που προέρχονται από τις γνώσεις του. Η ευρυμάθειά του δεν φαίνεται σαν επίδειξη, αλλά βοηθά να δομηθεί καλύτερα το έργο και να γίνουν πιο ζωντανές οι εικόνες και τα νοήματα. Έτσι, η λαϊκή γλώσσα δίνει ζωντάνια και απλότητα, ενώ η γνώση του ποιητή κάνει το αποτέλεσμα πλούσιο και ενδιαφέρον. Με αυτόν τον τρόπο, οι δύο πλευρές συνεργάζονται αρμονικά, κάνοντας το έργο ταυτόχρονα κατανοητό και βαθύ.

Φωνή Γεμάτη Φως και Σκοτάδι 

Η ερμηνεία του Μανώλη Λιδάκη ταιριάζει απόλυτα με το μουσικό απόσπασμα επειδή συνδυάζει συναισθηματική ένταση, ρυθμό και ρομαντισμό. Η φωνή του έχει μια χαρακτηριστική δραματικότητα και τρυφερότητα, που αποδίδει τη νοσταλγία και την τρυφερότητα του αποσπάσματος, όπως όταν λέει «Αχ ζούμε οι άνθρωποι μες στο πουθενά…», δίνοντας στα λόγια το βάρος της απώλειας αλλά και την ελπίδα της αναγέννησης.

Ο φόβος που φαίνεται διαπερνά τον Ερωτόκριτο, με βάση το απόσπασμα αυτό, είναι ο φόβος της απώλειας του αγαπημένου του προσώπου, λόγω της απόστασης μεταξύ τους. Ο ποιητής αναφέρει, «σ’ έχω ψάξει στη γη των αγγέλων» και «θα σε ψάχνω παντού», κάτι που δείχνει ότι υπάρχουν εμπόδια στον έρωτά τους και για αυτό υπάρχει αγωνία μήπως χαθεί τελείως. Επίσης, η φράση «μέσα στ’ όνειρο σ’ είδα μια φορά», τονώνει ακόμα περισσότερο τον φόβο του για τον ανεκπλήρωτο έρωτα, αφού οι συναντήσεις τους δεν γίνονται στην πραγματικότητα αλλά παραμόνο στα όνειρα. Το «στο μπαλκόνι σου θ’ ανέβω κρυφά» δείχνει ότι η αγάπη τους πρέπει να μείνει μυστική, πράγμα που φανερώνει φόβο αποκάλυψης του κρυφού τους έρωτα. Τέλος, η συνεχής αναφορά στην αναζήτηση και στην προσμονή δείχνει ότι ο έρωτας συνοδεύεται από  συνεχή αβεβαιότητα και ανασφάλεια προς το άλλο πρόσωπο.

Κατά την γνώμη μου, άποψη του ποιητή για τον έρωτα είναι αρκετά προοδευτική για τα δεδομένα του 16ου αιώνα. Την εποχή εκείνη οι γάμοι γίνοντας κυρίως με βάση την κοινωνική θέση και το συμφέρον της οικογένειας, ενώ ο έρωτας δεν θεωρούνταν βασικός λόγος για σύζευξη. Επιπλέον, η πατρική εξουσία εκείνη την εποχή ήταν πολύ ισχυρή και συνήθως απαραβίαστη και έτσι οι νέοι δεν είχαν ελευθερία επιλογής. Μέσα σε αυτό το κοινωνικό πλαίσιο, η παρουσίαση ενός τόσο έντονου έρωτα, βασισμένο στο συναίσθημα, δείχνει ότι ο ποιητής πηγαίνει κόντρα στο κατεστημένο της εποχής του.

Στους στίχους κυριαρχεί η συναισθηματική κατάσταση ενός έντονου αλλά και ανεκπλήρωτου έρωτα, που συνοδεύεται από νοσταλγία και μελαγχολία. Στη φράση «ζούμε οι άνθρωποι μες στο πουθενά», ο τραγουδοποιός πιθανώς να νιώθει στεναχώρια και μοναξιά, ίσως λόγω της απώλειας της αγαπημένης του Αρετούσας. Στον επόμενο ακριβώς στίχο λέει, «βγάζουμε φτερά και γεννιόμαστε ξανά», που φανερώνει αίσθημα χαράς και αναδίπλωσης, πιθανώς λόγω επιστροφής της αγαπημένης του. Η φράση «μέσα στ’ όνειρο σ’ είδα μια φορά» δείχνει ότι ο έρωτας δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί στην πραγματικότητα, γεγονός που δημιουργεί πόθο και λύπη στον τραγουδοποιό. Τέλος, το «στο μπαλκόνι σου θ’ ανέβω κρυφά» δείχνει ότι ο έρωτας είναι μυστικός και γεμάτος αγωνία, κάτι που τονώνει την ένταση των συναισθημάτων του ποιητή.

Οι 77 καλλιτέχνες ενώθηκαν για να τιμήσουν τον Β. Κορνάρο και να δείξουν την αγάπη τους για την κρητική ερωτική ποίηση. Αποφάσισαν να συνεισφέρουν με το ταλέντο τους στη μελοποίηση του έργου αυτού, για να δώσουν την ευκαιρία στις νέες γενιές, μέσω ποιο σύγχρονων διασκευών, να έρθουν σε επαφή με αυτό το έργο. Η συμμετοχή τόσων καλλιτεχνών, δίνει ένα ισχυρό μήνυμα ότι η τέχνη ενώνει ανθρώπους και ότι η λογοτεχνία μπορεί να ζωντανέψει μέσω της μουσικής ακόμα και τόσους αιώνες μετά.

Κατά την γνώμη μου, η παρουσίαση διαφορετικών συνοικιών της σύγχρονης Αθήνας, συνδέεται επιτυχώς με όσα διαδραματίζονται στο ποίημα αυτό, καθώς εδώ οι τραγουδοποιοί θέλουν να δείξουν πως ο έρωτας, δεν έχει τόπο, μπορεί να συμβεί οπουδήποτε, στην Κρήτη, στην Αθήνα ή οπουδήποτε αλλά και οποτεδήποτε, τότε, τώρα αλλά και στο μέλλον.

Στον πρώτο στίχο παρατηρείται το φαινόμενο της μεταφοράς, και στο πρώτο αλλά και στο δεύτερο ημιστίχιο, αφού οι έμψυχοι ήρωες παρουσιάζονται σαν άψυχα αντικείμενα(δέντρο, κλώνος).  Στον δεύτερο στίχο παρατηρούνται δύο σχήματα λόγου, η προσωποποίηση και η υπερβολή. Υπερβολή υπάρχει στο γενικότερο νόημα του στίχου, ότι δηλαδή η αγάπη δύο ανθρώπων μπορεί να ζωντανέψει το κόσμο. Μεταφορά υπάρχει στο δεύτερο ημιστίχιο, καθώς ο κόσμος (όπως εννοείται εδώ σύμπαν) δεν έχει την δυνατότητα να ζει και έτσι ο τραγουδοποιός προσδίδει σε κάτι άψυχο στοιχεία ανθρώπινης οντότητας.

Στο απόσπασμα ο ποιητής κάνει λόγο για το «κακό» που προκαλεί ο έρωτας, ο οποίος βασανίζει τον Ερωτόκριτο. Ο ποιητής χρησιμοποιεί διάφορες εικόνες με σκοπό να ευαισθητοποιήσει το κοινό. Παρουσιάζει τον έρωτα σαν μια τρικυμία στη θάλασσα, με κύματα θυμωμένα και άγρια, που κανείς δεν μπορεί να ελέγξει, και ταυτόχρονα σαν όπλο ή άρμα που χτυπά τον ήρωα και τον καίει, όπως λέει «με άρματα φοβερίζει με, και με φωτιά κεντά με». Με αυτές τις εικόνες, ο ποιητής δείχνει πόσο δυνατός και επικίνδυνος είναι ο έρωτας και πώς μπορεί να προκαλέσει πόνο και αγωνία στον άνθρωπο.

Στο απόσπασμα ο ποιητής λέει ότι «τ’ αμάτι και το πρόσωπο όλα τα φανερώνει», γιατί τα μάτια και η έκφραση του προσώπου ανθρώπου δείχνουν όσα νιώθει, ακόμα κι αν προσπαθήσει να τα κρύψει. Δηλαδή, δεν μπορεί να κρύψει τα συναισθήματά του, όπως τον φόβο, τον πόθο ή τη λύπη, και έτσι ο αναγνώστης καταλαβαίνει την εσωτερική του πάλη. Αυτό είναι μια αλήθεια που βλέπουμε και στην καθημερινή ζωή: τα μάτια και η έκφραση συχνά μαρτυρούν όσα νιώθουμε, ακόμα κι αν λέμε άλλα λόγια, οπότε ναι, συμφωνώ. Στο κείμενο, αυτό δείχνει ότι ο ήρωας δεν μπορεί να κρύψει τη σύγκρουση ανάμεσα στον φόβο και τον πόθο του, και η εσωτερική του πάλη φαίνεται ξεκάθαρα στο πρόσωπο και τα μάτια του.

Το επιχείρημα της Αρετούσας φαίνεται αρκετά αξιόπιστο, γιατί δείχνει ότι δεν μπορεί να αρνηθεί τον έρωτα και ότι τα συναισθήματά της την καθοδηγούν. Λέει ότι η αγάπη της για αυτόν πηροδοτήθηκε από τον Ερωτόκριτο, άρα δεν φταίει αυτή για όσα νιώθει. Το επιχείρημά της είναι πειστικό σε συναισθηματικό επίπεδο, αφού δείχνει την ειλικρίνεια και την αλήθεια των αισθημάτων της, αλλά δεν βασίζεται σε λογικά ή πρακτικά επιχειρήματα.

Φώτα, Κάμερα, Συναίσθημα: Το Ταξίδι του Ερωτόκριτου στη Σύγχρονη Οθόνη

Στο τέλος του γυρίσματος μας κατακλύζει ένα έντονο μίγμα συναισθημάτων: νιώθουμε βαθιά κούραση αλλά και μεγάλη ανακούφιση που καταφέραμε να ολοκληρώσουμε κάτι απαιτητικό. Αισθανόμαστε περηφάνια γιατί ξεπεράσαμε  διάφορες δυσκολίες, και υπήρξαν και στιγμές απογοήτευσης, αλλά το παλέψαμε και δεν τα παρατήσουμε. Νιώθουμε συγκίνηση γιατί μέσα από τις πρόβες, τις επαναλήψεις και τα άγχη δεθήκαμε περισσότερο ως ομάδα. Τέλος, υπάρχει και μια μικρή λύπη επειδή αυτή η ιδιαίτερη κοινή εμπειρία τελείωσε, αλλά πάνω απ’ όλα κυριαρχεί η ικανοποίηση και η ευγνωμοσύνη που συμμετείχαμε σε κάτι δημιουργικό που μας ξεπέρασε και τελικά μας έκανε πιο ενωμένους.

Τα προσωπικά διδάγματα που αποκομίσαμε είναι ότι τίποτα τόσο μεγάλο και σπουδαίο, δεν γίνεται χωρίς κόπο, υπομονή και επιμονή. Μάθαμε ότι η συνεργασία είναι απαραίτητη γιατί μόνοι μας δεν θα μπορούσαμε να τα καταφέρουμε, ότι τα λάθη δεν είναι αποτυχίες αλλά μέρος της ουσιαστικής μάθησης, ότι χρειάζεται να ακούμε και να σεβόμαστε τους άλλους για να λειτουργήσει μια ομάδα και να πετύχουμε όλοι μαζί ένα ωραίο αποτέλεσμα, και τελικά ότι όταν ξεπερνάμε τον φόβο μας και βγαίνουμε από τη ζώνη άνεσής μας μπορούμε να δημιουργήσουμε κάτι πολύ πιο μεγάλο απ’ όσο πιστεύαμε για τον εαυτό μας.

Νομίζω πως η ερμηνεία της Αρετούσας έφερε στην επιφάνεια μια κρυμμένη και ανεξερεύνητη πτυχή του εαυτού μου, γιατί μέσα από τον ρόλο αναγκάστηκα να εκφράσω συναισθήματα όπως την υπομονή, τη δύναμη και την εσωτερική αντοχή που ίσως στην καθημερινότητά μου δεν δείχνω τόσο εύκολα, και έτσι κατάλαβα ότι μέσα μου υπάρχει περισσότερη ευαισθησία αλλά και περισσότερη αποφασιστικότητα απ’ όση νόμιζα, κάτι που με βοήθησε να γνωρίσω καλύτερα τον εαυτό μου.

Μέσα από αυτή τη διαδικασία ήρθα πραγματικά πιο κοντά με τους συμμαθητές μου, γιατί αναγκαστήκαμε να συνεργαστούμε, να εμπιστευτούμε ο ένας τον άλλον, να στηριχτούμε στις δύσκολες στιγμές και να μοιραστούμε άγχη, χαρές και ευθύνες, οπότε δεθήκαμε ως ομάδα και όχι απλώς ως μια τάξη μαθητών, και γι’ αυτό πιστεύω ότι η θεατρική αγωγή είναι ένα πολύ βασικό αίτημα για το σύγχρονο σχολείο, αφού καλλιεργεί τις αξίες της επικοινωνίας, της ενσυναίσθησης, της δημιουργικότητας και της συνεργασίας, δηλαδή δεξιότητες που δεν αναπτύσσονται μόνο με τα βιβλία αλλά κυρίως μέσα από τη βιωματική εμπειρία.

Α. Ξ. - Ε. Σ. 

Πολυφωνικός Ερωτόκριτος: Το Μυστικό του 16ου Αιώνα σε Σύγχρονες Φωνές

Μου φαίνεται προτιμότερος ο Ψαραντώνης, γιατί η ερμηνεία του είναι αυθεντική, δωρική και πολύ εκφραστική. Η φωνή του μεταφέρει έντονα το πάθος και το βάθος του Ερωτόκριτου και ταιριάζει απόλυτα με τον παραδοσιακό χαρακτήρα του έργου, κάνοντάς το να ακούγεται ζωντανό και διαχρονικό.

Η συγκεκριμένη μουσική έχει όντως χάσει σήμερα ένα μέρος από την παλιά της αίγλη, κυρίως επειδή οι σύγχρονες μουσικές τάσεις στρέφονται αλλού.

Οι καλλιτέχνες όμως εδώ προσπαθούν να τη διατηρήσουν ζωντανή και επίκαιρη: ενώνουν τις φωνές τους, δίνουν νέες ερμηνείες στο ίδιο έργο και το παρουσιάζουν με τρόπο που να αγγίζει και το σημερινό κοινό. Έτσι, αναδεικνύουν την αξία της παράδοσης, δείχνοντας ότι αυτή η μουσική μπορεί ακόμα να συγκινεί και να έχει θέση στη σύγχρονη εποχή.

Η παραδοσιακή ποίηση σε συνδυασμό με αυτόν τον μουσικό τόνο έχει έντονο λυρικό αποτέλεσμα.

Ο δεκαπεντασύλλαβος στίχος του Ερωτόκριτου μαζί με τη λιτή, παραδοσιακή μουσική αναδεικνύει το συναίσθημα, τον έρωτα και τον πόνο των ηρώων. Η μουσική δεν επισκιάζει τον λόγο· αντίθετα, τον στηρίζει και τον τονίζει, κάνοντας το αποτέλεσμα πιο συγκινητικό και βαθιά ποιητικό.

Ξεχωρίζει έντονα το λεξιλόγιο της κρητικής διαλέκτου.

Οι λέξεις και οι εκφράσεις που χρησιμοποιούνται δίνουν στο έργο αυθεντικότητα και παραδοσιακό χαρακτήρα, ενώ παράλληλα κάνουν τη γλώσσα πιο ζωντανή και εκφραστική. Παρότι ορισμένες λέξεις μπορεί να φαίνονται δύσκολες σήμερα, ενισχύουν το ύφος και το συναίσθημα του ποιήματος και συμβάλλουν στη μοναδικότητά του.

Μια τέτοια προσπάθεια μεταφέρει πολλές γνώσεις για τον κόσμο του 16ου αιώνα.

Αναδεικνύει τις κοινωνικές αξίες της εποχής, όπως την τιμή, την αγάπη, την πίστη, τη γενναιότητα και τον σεβασμό στην οικογένεια και την εξουσία. Παράλληλα, δείχνει τον τρόπο που οι άνθρωποι εξέφραζαν τα συναισθήματά τους, τη σημασία της ποίησης και της μουσικής στην καθημερινή ζωή, καθώς και τον ρόλο της παράδοσης στον πολιτισμό. Έτσι, ο θεατής αποκτά μια πιο ζωντανή εικόνα της νοοτροπίας και της αισθητικής του 16ου αιώνα.

Οι ερμηνευτές διάλεξαν τους συγκεκριμένους χώρους επειδή έχουν ιστορική και πολιτιστική αξία και συνδέονται άμεσα με την ελληνική παράδοση. Τα φυσικά τοπία, τα παλιά κτίσματα και οι παραδοσιακοί χώροι δημιουργούν μια ατμόσφαιρα που ταιριάζει με τον Ερωτόκριτο και βοηθούν τον θεατή να «μεταφερθεί» στην εποχή του έργου. Έτσι, ενισχύεται η αυθεντικότητα και το συναίσθημα της ερμηνείας.

Οι στίχοι αυτοί του Κορνάρου εκφράζουν μια έντονα λυρική και συγκινητική διάθεση. Κυριαρχούν το συναίσθημα του έρωτα, η νοσταλγία, ο πόνος της απόστασης αλλά και η ελπίδα. Μέσα από τον απλό αλλά βαθύ λόγο, αποτυπώνεται η εσωτερική πάλη των ηρώων και η δύναμη των συναισθημάτων τους, γεγονός που κάνει τους στίχους διαχρονικούς και ανθρώπινους.

Δεν υπάρχει έντονος τοπικισμός από την πλευρά των Αθηναίων.

Παρόλο που το έργο ανήκει στην κρητική παράδοση, οι Αθηναίοι ερμηνευτές το προσεγγίζουν με σεβασμό και θαυμασμό, χωρίς να το αντιμετωπίζουν ως κάτι «ξένο». Αντίθετα, δείχνουν ότι ο Ερωτόκριτος αποτελεί κοινή πολιτιστική κληρονομιά, που ξεπερνά τα τοπικά όρια και ενώνει όλους τους Έλληνες.

Η περιοχή που ταιριάζει καλύτερα με το ποίημα είναι η Κρήτη, και ειδικότερα τα παραδοσιακά χωριά και το φυσικό της τοπίο — βουνά, κάμπους και θάλασσες.

Ο Ερωτόκριτος έχει βαθιά κρητική ταυτότητα, γραμμένος στην κρητική διάλεκτο.

Δημιουργούν ζωντανό και αυθεντικό περιβάλλον, που ενισχύει την ερμηνεία των στίχων και την παραδοσιακή μουσική.

Ο τεχνικός πολιτισμός του 20ού αιώνα συμπληρώνει τα όσα λέει ο Κορνάρος για τη «φύση των πραγμάτων» με τον εξής τρόπο:

Χρησιμοποιεί σύγχρονες ηχογραφήσεις, πολυφωνία και επαγγελματική ηχογράφηση, που αναδεικνύουν καλύτερα τη μουσική και τους στίχους.

Ενσωματώνει οπτικά μέσα και σκηνικά, που κάνουν πιο αντιληπτό το πλαίσιο και την ατμόσφαιρα της ιστορίας.

Επιτρέπει τη μαζική πρόσβαση και διάδοση του έργου, κάτι που ο Κορνάρος δεν μπορούσε να φανταστεί, δίνοντας στο κοινό την ευκαιρία να κατανοήσει βαθύτερα τις αξίες, τα συναισθήματα και τη «φύση των πραγμάτων» που περιγράφει.

Με λίγα λόγια, η τεχνολογία και οι σύγχρονες μέθοδοι ενισχύουν τη μετάδοση της ουσίας του έργου, κάνοντάς την πιο ζωντανή και κατανοητή για το σύγχρονο κοινό.

Όταν οι καλλιτέχνες εργάζονται οικολογικά και ομαδικά, υπηρετούν κυρίως την αρχή της συνεργασίας και της αρμονίας.

Η συνεργασία τους επιτρέπει να ενώσουν διαφορετικές φωνές και ερμηνείες, δημιουργώντας ένα ενιαίο, πλούσιο αποτέλεσμα.

Η οικολογική προσέγγιση (σε χώρους, ηχογραφήσεις και χρήση φυσικών μέσων) σέβεται το περιβάλλον και την παράδοση, ενισχύοντας την αυθεντικότητα του έργου.

Συνολικά, υπηρετούν την αρχή της αλληλοϋποστήριξης και του σεβασμού — τόσο μεταξύ τους όσο και προς την πολιτιστική κληρονομιά που παρουσιάζουν.

Η αλληλεπίδρασή τους δεν είναι εικονική. Αντίθετα, πρόκειται για πραγματική συνεργασία στο ίδιο έργο, είτε πρόκειται για κοινές ηχογραφήσεις είτε για συντονισμό των φωνών και των οργάνων. Παρόλο που οι ερμηνευτές μπορεί να μην βρίσκονται όλοι στο ίδιο φυσικό χώρο ταυτόχρονα, η συνδημιουργία είναι αληθινή και οργανωμένη, και όχι απλώς ψηφιακή ή «εικονική» επαφή. Αυτό κάνει το αποτέλεσμα πιο αυθεντικό και ζωντανό.

Η Κρητική Διάλεκτος ως Φορέας Υψηλών Νοημάτων

Η ευρύτητα γνώσεων του ποιητή συμβιβάζεται αρμονικά με τη χρήση της κρητικής διαλέκτου, γιατί επιλέγει τη δημοτική γλώσσα για να είναι κατανοητός σε όλους, ενσωματώνει λόγια στοιχεία, αξίες και ιδέες της Αναγέννησης, αποδεικνύει ότι η λαϊκή γλώσσα μπορεί να εκφράσει υψηλά νοήματα και σύνθετα συναισθήματα.

Ερωτόκριτος: Ένα Ταξίδι στις Φωνές και τα Σχήματα του Αιώνιου Έρωτα

«Ερωτόκριτος (αποχαιρετισμός) – Νίκος Ξυλούρης» 

Το τραγούδι αυτό ταιριάζει περισσότερο στο λυρικό ποίημα, γιατί αποδίδει το δράμα, τη συγκίνηση και τη μοίρα των ηρώων, έχει ύφος λιτό και παραδοσιακό, κοντά στο πνεύμα του έργου.

Ο φόβος που διαπερνά τον Ερωτόκριτο είναι ο φόβος για την εξουσία των γονιών, ο φόβος κοινωνικής ανισότητας, ο φόβος ότι ο έρωτας θα ηττηθεί από τα κοινωνικά πρέπει.

Η άποψη είναι δικαιολογημένη, γιατί η κοινωνία ήταν πατριαρχική, οι γάμοι κανονίζονταν από τους γονείς, η ατομική βούληση είχε μικρή σημασία.

«Αρετούσα» – Μανώλης Λιδάκης 

Κυριαρχούν η νοσταλγία, η θλίψη και η απώλεια, η γλυκιά μελαγχολία για έναν έρωτα που ανήκει στο παρελθόν. 

«Ο Ερωτόκριτος ερμηνευμένος από 77 καλλιτέχνες»

α) Τους ενώνει η  διαχρονικότητα του έρωτα, ο σεβασμός στο έργο του Κορνάρου, η  κοινή πολιτισμική μνήμη.

β) Η σύγχρονη εικόνα συνδέεται επιτυχημένα με το έργο, δείχνει ότι τα θέματα (έρωτας, εμπόδια, κοινωνία) παραμένουν επίκαιρα.

 

«Ερωτόκριτος και μικρή Αρετούσα»

Σχήματα λόγου:

Υπερβολή: «μέχρι να ζει ο κόσμος»

Μεταφορά: ο έρωτας ως αιώνια δύναμη

Επανάληψη (έμφαση στο συναίσθημα)

 

«Αρετούσα» – Σταυρακάκης & Δακανάλη

α) «Το κακό» του ποιητή είναι ο έρωτας που δεν έχει ακόμη βιωθεί

Εικόνα: άτυχος άνθρωπος που αγνοεί τη χαρά της αγάπης

β) «Το πρόσωπο όλα τα φανερώνει»

Δεν μπορεί να κρύψει τα συναισθήματα, τον πόνο, την αγάπη.

Συμφωνούμε, γιατί  η ψυχική κατάσταση συχνά φαίνεται στο βλέμμα.

 

«Ο όρκος της Αρετούσας» – Λιζέτα Καλημέρη

Ο όρκος λειτουργεί ως πράξη αντίστασης, μετατρέποντας τη δέσμευση απέναντι στον Ερωτόκριτο σε μια αδιαμφισβήτητη εσωτερική αλήθεια.

Είναι απολύτως πειστικό το επιχείρημα, αφού βασίζεται στη δύναμη του έρωτα, παρουσιάζει την αγάπη ως ανώτερη από τη λογική και τον φόβο.

Α. Δ.

Ο Ερωτόκριτος του Σήμερα: Μια Γέφυρα στον Χρόνο

Από τους καλλιτέχνες που συμμετέχουν, μου άρεσε περισσότερο αυτός που ερμηνεύει πιο απλά και παραδοσιακά τον Ερωτόκριτο, γιατί η φωνή του είναι καθαρή και ταιριάζει με το ύφος του έργου. Δεν προσπαθεί να εντυπωσιάσει, αλλά να μεταδώσει το νόημα των στίχων.

Οι καλλιτέχνες προσπαθούν να ξαναφέρουν αυτή τη μουσική στο σήμερα. Την παρουσιάζουν με σύγχρονο τρόπο, χωρίς όμως να χάνει τον παραδοσιακό της χαρακτήρα, ώστε να τη γνωρίσουν και οι νεότερες γενιές.

Η παραδοσιακή ποίηση μαζί με τον μουσικό αυτό τόνο έχει έντονα λυρικό αποτέλεσμα. Οι στίχοι είναι ποιητικοί και εκφράζουν συναισθήματα, ενώ η μουσική τούς δίνει περισσότερη ένταση και συγκίνηση.

Το λεξιλόγιο της κρητικής διαλέκτου ξεχωρίζει, γιατί χρησιμοποιούνται λέξεις και εκφράσεις που δεν είναι συνηθισμένες στη νεοελληνική γλώσσα. Αυτό κάνει το έργο πιο αυθεντικό και δείχνει την τοπική παράδοση της Κρήτης.

Μια τέτοια συλλογική προσπάθεια μας μεταφέρει γνώσεις για τη ζωή, τα ήθη, τις αξίες και τη γλώσσα των ανθρώπων εκείνης της εποχής. Μαθαίνουμε πώς έβλεπαν τον έρωτα, την τιμή και την κοινωνία γενικότερα.

Διάλεξαν χώρους που σχετίζονται με τη φύση, την παράδοση και την ιστορία, γιατί ταιριάζουν με το πνεύμα του Ερωτόκριτου και ενισχύουν την ατμόσφαιρα του έργου.

Οι στίχοι εκφράζουν κυρίως αγάπη, πόνο, ελπίδα και αφοσίωση. Υπάρχει έντονο συναίσθημα και ρομαντισμός.

Αν και οι ερμηνευτές μπορεί να μην είναι από την Κρήτη, δείχνουν σεβασμό στην κρητική παράδοση και προσπαθούν να την αναδείξουν χωρίς τοπικιστικές διακρίσεις.

Η Κρήτη ταιριάζει καλύτερα με το ποίημα, γιατί εκεί γράφτηκε ο Ερωτόκριτος και συνδέεται με την κρητική διάλεκτο, την παράδοση και το ύφος του έργου.

Ο τεχνικός πολιτισμός του 20ού αιώνα δείχνει ότι, παρόλο που αλλάζουν τα μέσα και η τεχνολογία, η ανθρώπινη φύση παραμένει ίδια. Τα συναισθήματα, όπως ο έρωτας και η αγάπη που περιγράφει ο Κορνάρος, συνεχίζουν να υπάρχουν και σήμερα.

Υπηρετούν την αρχή της συνεργασίας και του σεβασμού προς το περιβάλλον. Δείχνουν ότι η τέχνη μπορεί να γίνεται συλλογικά και με οικολογική συνείδηση.

Η αλληλεπίδρασή τους δεν είναι εικονική. Είναι πραγματική συνεργασία, αφού οι καλλιτέχνες συμμετέχουν ενεργά και συνεισφέρουν ο καθένας με τον δικό του τρόπο στο κοινό αποτέλεσμα.

Πίσω από τις Κάμερες του Ερωτόκριτου»

Φαντάζομαι τον εαυτό μου ως μία από τις νεαρές ηθοποιούς της ταινίας μας. Καθώς τα φώτα σβήνουν και το γύρισμα τελειώνει, συζητάμε με τους συμμαθητές μου για τις προκλήσεις που νικήσαμε: τον συντονισμό τόσων ατόμων, την απαιτητική κρητική διάλεκτο που έπρεπε να ακούγεται αυθεντική και, κυρίως, την ευθύνη να ζωντανέψουμε τα συναισθήματα του έργου με τον σεβασμό που τους αξίζει.

Παρά την κούραση, με κατακλύζει μια βαθιά ικανοποίηση και περηφάνια. Η συνεργασία, η ατέλειωτη υπομονή και η κοινή προσπάθεια έγιναν για μένα τα πιο πολύτιμα μαθήματα. Συνειδητοποίησα πως τίποτα σπουδαίο δεν γεννιέται εύκολα, αλλά με το ομαδικό πνεύμα τα πάντα είναι δυνατά.

Η ερμηνεία του ρόλου μου στον «Ερωτόκριτο» ήταν για μένα ένα ταξίδι αυτοανακάλυψης. Μέσα από τα λόγια του ποιητή, βρήκα μια πιο ευαίσθητη πλευρά του εαυτού μου που δεν γνώριζα ότι υπήρχε και έμαθα να αφουγκράζομαι καλύτερα τα συναισθήματα των γύρω μου.

Αυτή η κινηματογραφική περιπέτεια μας «έδεσε» ως ομάδα. Πιστεύω ακράδαντα ότι η θεατρική αγωγή είναι η ψυχή του σύγχρονου σχολείου, αφού είναι αυτή που ξεκλειδώνει τη δημιουργικότητα και την αυτοπεποίθησή μας, διδάσκοντάς μας να συνυπάρχουμε και να δημιουργούμε ομορφιά μαζί.

Α. Π.

Ο Ερωτόκριτος μέσα από τη Σύγχρονη Τέχνη

Η Συλλογική Προσπάθεια: 77 καλλιτέχνες ενώνονται για να παρουσιάσουν τον Ερωτόκριτο, θέλοντας να εμπνεύσουν τον κόσμο. Η παρουσίαση σε γειτονιές της Αθήνας δείχνει τη ζωντάνια της κοινωνίας μας, όπως ακριβώς και το έργο του Κορνάρου.

Σύμβολα και Έρωτας: Στο δίστιχο «Ερωτόκριτος δεντρί κι Αρετούσα κλώνος» η μεταφορά και η υπερβολή δείχνουν την αιώνια αγάπη τους. Ο όρκος της Αρετούσας είναι πειστικός, γιατί η καρδιά της νικάει τη λογική και τις κοινωνικές πιέσεις.

Το Πρόσωπο και τα Συναισθήματα: Το «κακό» είναι οι δυσκολίες που δεν ξέρουμε από πριν. Ο ποιητής δείχνει ότι τα μάτια και το πρόσωπο φανερώνουν την αλήθεια (πόθο, χαρά, πόνο). Συμφωνώ, γιατί η έκφραση του προσώπου δείχνει πάντα την εσωτερική μας κατάσταση.

Οι Φωνές του Έργου:

• Νίκος Ξυλούρης: Η φωνή του βγάζει λυρισμό και θλίψη, αναδεικνύοντας την ένταση των στίχων.
• Μανώλη Λιδάκης: Νιώθει νοσταλγία και τρυφερότητα, με ρομαντική μελαγχολία αλλά και ελπίδα.
• Γιάννης Χαρούλης: Μου άρεσε πιο πολύ γιατί η χροιά του με ταξίδεψε πίσω στην εποχή εκείνη.

 Ο Ερωτόκριτος φοβάται την κοινωνική θέση και την έγκριση των γονέων, κάτι που ίσχυε τον 16ο αιώνα. Όμως, το έργο δεν έχει τοπικισμό· η αξία του ανθρώπου κρίνεται από τον χαρακτήρα του και όχι από την καταγωγή του.
Ο Κορνάρος χρησιμοποιεί απλή λαϊκή γλώσσα για να κάνει τις μεγάλες του γνώσεις προσιτές σε όλο τον κόσμο. Η κρητική διάλεκτος ξεχωρίζει εύκολα και δίνει λυρικό αποτέλεσμα.
Οι καλλιτέχνες διάλεξαν ιστορικούς χώρους που θυμίζουν την εποχή του έργου, σαν ένα «ζωντανό σκηνικό» που μας βοηθά να καταλάβουμε το νόημα.
Παρόλο που ο πολιτισμός αλλάζει, οι βασικές αξίες όπως η αγάπη, η αρετή και η αντοχή παραμένουν ίδιες. Η συνεργασία των καλλιτεχνών είναι ουσιαστική και αληθινή, καθώς βασίζεται στη ζωντανή επαφή και τη συλλογική δράση.

Η γλώσσα και η παιδεία του ποιητή

Η ευρύτητα των γνώσεων του Βιτσέντζου Κορνάρου συμβαδίζει απόλυτα με τη χρήση της γνήσιας λαϊκής διαλέκτου. Ο ποιητής κατορθώνει να μετουσιώσει την πλούσια παιδεία του σε μια γλώσσα απλή και ζωντανή, που ήταν άμεσα κατανοητή στην εποχή του. Με αυτόν τον τρόπο, συνδυάζει το πνευματικό βάθος με τη λαϊκή εκφραστικότητα, κάνοντας το έργο του ταυτόχρονα σοφό και προσιτό σε όλο τον κόσμο.

Η Φωνή και το Συναίσθημα: 

Ερμηνείες και Κοινωνικά Πλαίσια στον Ερωτόκριτο

"Ο Ερωτόκριτος" - Νίκος Ξυλούρης

Η ερμηνεία του Νίκου Ξυλούρη ταιριάζει απόλυτα στο απόσπασμα, καθώς η φωνή του εκπέμπει λυρισμό, βαθιά θλίψη και μια αίσθηση αναγκαστικής υποταγής στη μοίρα. Με αυτόν τον τρόπο, αναδεικνύεται η ένταση των συναισθημάτων που κρύβουν οι στίχοι.

Ο Ερωτόκριτος φοβάται την απώλεια της Αρετούσας, αλλά και την κοινωνική απαξίωση. Η στάση του είναι εναρμονισμένη με τα δεδομένα του 16ου και 17ου αιώνα, μια εποχή όπου ο έρωτας ήταν άμεσα εξαρτημένος από την κοινωνική τάξη και την έγκριση των γονέων.

"Αρετούσα" – Μανώλης Λιδάκης
Οι στίχοι στην ερμηνεία του Λιδάκη αποπνέουν νοσταλγικό έρωτα και τρυφερότητα. Η προσέγγισή του χαρακτηρίζεται από μια ρομαντική μελαγχολία, η οποία όμως συνοδεύεται από την ελπίδα για μια μελλοντική αναγέννηση.

"Ο Ερωτόκριτος ερμηνευμένος από 77 καλλιτέχνες"
Τους 77 καλλιτέχνες ενώνει η επιθυμία να παρουσιάσουν τον Ερωτόκριτο και να συνεισφέρουν συλλογικά με το ταλέντο τους, ώστε να εμπνεύσουν και να ενώσουν τον κόσμο. Η παρουσίαση διαφορετικών συνοικιών της Αθήνας συνδέεται επιτυχημένα με το ποίημα, αναδεικνύοντας τη συλλογικότητα και τη ζωντάνια της σύγχρονης κοινωνίας, αξίες που προβάλλει και το έργο του Κορνάρου.

"Τσ' Αγάπης και του Έρωτα": Ερωτόκριτος και μικρή Αρετούσα
Στο συγκεκριμένο δίστιχο χρησιμοποιείται η μεταφορά («Ερωτόκριτος δεντρί κι Αρετούσα κλώνος») και η υπερβολή («μέχρι να ζει ο κόσμος»), σχήματα λόγου που αναδεικνύουν την απόλυτη αλληλεξάρτηση και την αιώνια φύση της αγάπης τους.

"Αρετούσα" - Μήτσος Σταυρακάκης και Μαρίνα Δακανάλη
Το «κακό» αντιπροσωπεύει τις δυσκολίες ή τα συναισθήματα που κανείς δεν γνωρίζει εκ των προτέρων («δεν του λάχει»). Ο ποιητής αισθητοποιεί την ιδέα ότι τα μάτια και το πρόσωπο φανερώνουν τα πάντα. Η όψη του ανθρώπου δεν μπορεί να κρύψει τα αληθινά του συναισθήματα (πόθο, χαρά, πόνο) και συμφωνώ απόλυτα, καθώς η έκφραση του προσώπου αποτελεί πάντα καθρέφτη της εσωτερικής μας κατάστασης.

"Ο όρκος της Αρετούσας" - Λιζέτα Καλημέρη
Το επιχείρημα της Αρετούσας είναι πειστικό, διότι αποδεικνύει ότι η καρδιά της υπερβαίνει τη λογική και τις κοινωνικές πιέσεις. Με τον όρκο της, εκφράζει την ειλικρινή και ακατανίκητη δύναμη του έρωτα.

Ανακαλύπτοντας τον Εαυτό μου μέσα από τον Ρόλο

Φαντάζομαι ότι ανήκω στη θεατρική ομάδα που διασκευασε το έργο σε κινηματογραφική ταινία... 

Μετά το γύρισμα του «Ερωτόκριτου», ένιωσα χαρά και περηφάνια για τη δουλειά μας. Έμαθα να είμαι υπομονετική, υπεύθυνη και να συνεργάζομαι με τους γύρω μου. Μέσα από αυτή την εμπειρία ανακάλυψα άλλες πλευρές του εαυτού μου. Η κοινή προσπάθεια μας ένωσε ως ομάδα και απέδειξε πόσο σημαντική είναι η θεατρική αγωγή στο σύγχρονο σχολείο, για να καλλιεργεί τη φαντασία, την έκφραση και την ομαδικότητα.

Ζ. Χ. 

Ο «Ερωτόκριτος» στο Σήμερα: Μνήμη, Παράδοση και Ψηφιακή Αναβίωση

Η ερμηνεία του Ερωτόκριτου αποτελεί μια συνολική καλλιτεχνική εμπειρία, όπου ο χώρος, η μουσική και ο λόγος συνομιλούν αδιάκοπα. Οι ερμηνευτές επιλέγουν συνειδητά τοποθεσίες που «κουβαλούν μνήμη» —όπως ενετικά κάστρα, παλιά χωριά και μοναστήρια— ώστε η ερμηνεία να ριζώνει στο παρελθόν και να αναδεικνύει την παράδοση μέσα στο φυσικό κρητικό τοπίο. Σε αυτή τη συλλογική προσπάθεια, ξεχωρίζουν φωνές όπως του Γιάννη Χαρούλη, ο οποίος μέσα από μια σύγχρονη προσέγγιση καταφέρνει να διατηρήσει την έντονη λαϊκή αίσθηση του έργου, συνδυάζοντας την ελληνική παράδοση με την αισθητική του σήμερα.

Αυτή η παραδοσιακή ποίηση, όταν συναντά τον κατάλληλο μουσικό τόνο, παράγει ένα έντονα λυρικό αποτέλεσμα. Μέσα από τη μελωδική απαγγελία, το έργο μετουσιώνεται σε μια βαθιά έκφραση εσωτερικών συναισθημάτων, μιλώντας για τον έρωτα, τη νοσταλγία και την απώλεια με τη χρήση πλούσιων εικόνων και συμβολισμών. Κεντρικό όχημα αυτού του λυρισμού είναι η κρητική διάλεκτος, η οποία διατηρεί τη μοναδικότητά της μέσα από την επιβίωση αρχαιοελληνικών τύπων, τις γλωσσικές προσμίξεις και τους ιδιαίτερους ιδιωματισμούς που την καθιστούν άμεσα αναγνωρίσιμη.

Παράλληλα, το έργο μάς μεταφέρει πολύτιμες γνώσεις για τον κόσμο του 16ου αιώνα, αποκαλύπτοντας μια αυστηρά ιεραρχημένη κοινωνία, όπου η τιμή και η καταγωγή καθόριζαν τη μοίρα των ανθρώπων. Ο έρωτας στον Ερωτόκριτο συγκρούεται με τα κοινωνικά «πρέπει», αναδεικνύοντας τον τρόπο που ένιωθαν και σκέφτονταν οι άνθρωποι εκείνης της περιόδου. Παρόλο που η ψυχή του έργου είναι κρητική, ο Κορνάρος επιλέγει ως σκηνικό την Αθήνα, προσδίδοντας στην ιστορία συμβολικό κύρος και μια αίσθηση ευγενούς υπερηφάνειας για την ένδοξη καταγωγή.

Σήμερα, αν και πολλοί θεωρούν ότι η παραδοσιακή μουσική έχει χάσει την παλιά της αίγλη, οι σύγχρονοι καλλιτέχνες αποδεικνύουν το αντίθετο. Μέσα από πλατφόρμες όπως το YouTube, το TikTok και το Spotify, ο Ερωτόκριτος αναβιώνει και αποκτά παγκόσμια εμβέλεια. Οι νέοι, αναζητώντας την ταυτότητα και τις ρίζες τους, ανακαλύπτουν ξανά το έργο, αποδεικνύοντας ότι η τέχνη του Κορνάρου παραμένει ζωντανή και επίκαιρη, γεφυρώνοντας το ιστορικό παρελθόν με το ψηφιακό παρόν.

 

Γλώσσα και Κοινωνική Μνήμη

Η ερμηνεία του Ερωτόκριτου αποτελεί μια συνολική καλλιτεχνική εμπειρία, όπου ο χώρος, η μουσική και ο λόγος συνομιλούν αδιάκοπα. Οι ερμηνευτές επιλέγουν συνειδητά τοποθεσίες που «κουβαλούν μνήμη» —όπως ενετικά κάστρα, παλιά χωριά και μοναστήρια— ώστε η ερμηνεία να ριζώνει στο παρελθόν και να αναδεικνύει την παράδοση μέσα στο φυσικό κρητικό τοπίο.

Αυτή η παραδοσιακή ποίηση, όταν συναντά τον κατάλληλο μουσικό τόνο, παράγει ένα έντονα λυρικό αποτέλεσμα. Μέσα από τη μελωδική απαγγελία, το έργο μετουσιώνεται σε μια βαθιά έκφραση εσωτερικών συναισθημάτων, μιλώντας για τον έρωτα, τη νοσταλγία και την απώλεια με τη χρήση πλούσιων εικόνων και συμβολισμών. Κεντρικό όχημα αυτού του λυρισμού είναι η κρητική διάλεκτος, η οποία διατηρεί τη μοναδικότητά της μέσα από την επιβίωση αρχαιοελληνικών τύπων, τις γλωσσικές προσμίξεις (ιταλικές και τουρκικές επιρροές) και τους ιδιαίτερους ιδιωματισμούς που την καθιστούν άμεσα αναγνωρίσιμη.

Παράλληλα, μια τέτοια συλλογική προσπάθεια αναβίωσης του έργου μάς μεταφέρει πολύτιμες γνώσεις για τον κόσμο του 16ου αιώνα. Μας αποκαλύπτει μια αυστηρά ιεραρχημένη κοινωνία, όπου η τιμή, η κοινωνική τάξη και η οικογενειακή καταγωγή καθόριζαν τη μοίρα των ανθρώπων. Ο έρωτας στον Ερωτόκριτο δεν είναι μια απλή προσωπική υπόθεση, αλλά ένα πεδίο σύγκρουσης με τα κοινωνικά πρέπει, τις προίκες και τους γάμους συμφερόντων της εποχής. Μέσα από τους στίχους του Κορνάρου, δεν μαθαίνουμε απλώς την ιστορία, αλλά τον τρόπο που ένιωθαν και σκέφτονταν οι άνθρωποι εκείνης της περιόδου.

Παρόλο που η ψυχή, η γλώσσα και ο ρυθμός του έργου είναι βαθιά κρητικά, ο δημιουργός επιλέγει ως σκηνικό την Αθήνα, προσδίδοντας στην ιστορία συμβολικό κύρος και πανελλήνια εμβέλεια. Στην Αθήνα του έργου, ο τοπικισμός εκφράζεται ως ευγενής υπερηφάνεια για την ένδοξη καταγωγή και την πολιτισμική ανωτερότητα. Έτσι, ο Ερωτόκριτος καταφέρνει να ισορροπεί μοναδικά: τοποθετεί τη δράση του στο λαμπρό σκηνικό της αρχαίας πόλης, ενώ ταυτόχρονα πάλλεται από το αυθεντικό αίσθημα και τη ζωντανή παράδοση της Κρήτης.

 

Η Σύνδεση Χώρου, Μνήμης και Ταυτότητας στον «Ερωτόκριτο»

Η ερμηνεία του Ερωτόκριτου δεν περιορίζεται μόνο στο κείμενο, αλλά επεκτείνεται και στον χώρο όπου αυτό παρουσιάζεται. Οι καλλιτέχνες επιλέγουν συνειδητά τοποθεσίες που «κουβαλούν μνήμη», όπως ενετικά κάστρα, παλιά χωριά, μοναστήρια και το χαρακτηριστικό κρητικό τοπίο. Αυτοί οι χώροι δεν είναι τυχαίοι· λειτουργούν ως συνδετικός κρίκος με το παρελθόν, τονίζοντας την παράδοση και επιτρέποντας στη μουσική να «συνομιλήσει» με την ιστορία του τόπου.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι στίχοι του Βιτσέντζου Κορνάρου εκφράζουν μια βαθιά δραματική και στενάχωρη διάθεση, καθώς η ίδια η πλοκή του έργου βασίζεται σε φορτισμένες συναισθηματικά καταστάσεις. Παρόλο που το έργο γράφτηκε στην Κρήτη από έναν Κρητικό δημιουργό του 16ου-17ου αιώνα —κάτι που διαφαίνεται στη διάλεκτο, τα ήθη και τον μαντιναδικό δεκαπεντασύλλαβο— η δράση τοποθετείται στην Αθήνα.

Αυτή η επιλογή της Αθήνας ως σκηνικού προσδίδει στο έργο συμβολικό κύρος και πανελλήνια εμβέλεια, καθώς η πόλη παρουσιάζεται ως κέντρο δύναμης, αρχοντιάς και πολιτισμού. Εκεί συναντάμε και το στοιχείο του τοπικισμού, ο οποίος όμως εκφράζεται ως υγιής υπερηφάνεια για την καταγωγή και την ένδοξη ιστορία της πόλης. Οι Αθηναίοι του έργου διακρίνονται από ένα αίσθημα ανωτερότητας και μια στενή ταύτιση της τιμής και της φήμης με τον τόπο τους, διαχωρίζοντας τον εαυτό τους από τους «ξένους» μνηστήρες.

Τελικά, ο Ερωτόκριτος ισορροπεί ανάμεσα σε δύο κόσμους: αν αναζητάμε την ατμόσφαιρα, τη γλώσσα και την ψυχολογία, το έργο ανήκει ολοκληρωτικά στην Κρήτη. Αν όμως αναζητάμε το μυθολογικό πλαίσιο και το ιδανικό σκηνικό για την ιπποτική δράση, τότε η Αθήνα είναι ο χώρος που του ταιριάζει απόλυτα.

Στο έργο, ο Κορνάρος μιλά για τη φύση των πραγμάτων: τον έρωτα, την τιμή, τη μοίρα και την ανθρώπινη αξία. Ο τεχνικός πολιτισμός του 20ού αιώνα δεν ακυρώνει αυτές τις αξίες, αλλά τις συμπληρώνει αλλάζοντας τον τρόπο που τις ζούμε. Για παράδειγμα, ενώ στον Κορνάρο ο έρωτας είναι απόλυτος, σταθερός και δοκιμασμένος μέσα από εμπόδια, στον 20ό αιώνα η τεχνολογία φέρνει την ταχύτητα στην επικοινωνία και περισσότερες επιλογές.

Όταν οι άνθρωποι εργάζονται οικολογικά και ομαδικά, υπηρετούν μια αρχή που συνδέει την κοινωνία, το περιβάλλον και την ηθική. Η αρχή της συλλογικής ευθύνης σημαίνει ότι κάθε μέλος αναλαμβάνει την ευθύνη για το κοινό καλό, καθώς η επιτυχία δεν είναι ατομική αλλά κοινή, ενώ οι πράξεις μας επηρεάζουν τη φύση και τους άλλους. Με την αρχή της βιωσιμότητας, η ομάδα στοχεύει στη μακροπρόθεσμη ισορροπία, τη διατήρηση των πόρων και τον σεβασμό στις επόμενες γενιές. Παράλληλα, η αρχή της συνεργασίας και της αλληλεγγύης αξιοποιεί τις προσπάθειες όλων από κοινού, ενώ η αρχή της συμμετοχικότητας εξασφαλίζει ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται συλλογικά και η γνώμη κάθε μέλους μετράει.

Στην περίπτωση του βίντεο του Ερωτόκριτου, η μουσική βασίζεται στην ακουστική και στο timing κάθε φωνής και οργάνου. Οι συμμετέχοντες αλληλοσυμπληρώνονται για να δημιουργήσουν ζωντανό αποτέλεσμα, άρα η αλληλεπίδραση δεν είναι απλώς εικόνα. Φυσικά υπάρχει η κάμερα και το μοντάζ, αλλά η αλληλεπίδραση των συμμετεχόντων είναι πραγματική και λειτουργική γιατί η μουσική εκτέλεση απαιτεί συντονισμό και η συλλογική προσπάθεια καθορίζει το αποτέλεσμα. Η παράδοση που υπηρετούν ζωντανεύει μόνο μέσα από τη συνεργασία, ενώ η οπτική σύνθεση ενισχύει την αίσθηση αλλά δεν την αντικαθιστά.

Χ. - Ο. Ρ. 

 

Γιατί ο Ερωτόκριτος Μιλάει ακόμα στις Καρδιές μας  

Μας άρεσε ιδιαίτερα ο καλλιτέχνης Νικήτας Klaint Γκάζι που ραπάρει, γιατί δοκιμάζει ένα νέο τρόπο έκφρασης. Έτσι το τραγούδι γίνεται σύγχρονο και άμεσο.

Οι καλλιτέχνες πειραματίζονται με κάτι καινούριο, κάνουν ένα μουσικό κολλάζ ενώνοντας διαφορετικά μέρη, διαφορετικά όργανα και φωνές, διαφορετικά μουσικά είδη.

Η παραδοσιακή ποίηση μαζί με τον μουσικό αυτό τόνο έχει λυρικό αποτέλεσμα και μας ταξίδεψε με εικόνες και ήχους.

Αν και το λεξιλόγιο της κρητικής διαλέκτου δεν το ακούμε ξεκάθαρα, και δεν το καταλαβαίνουμε απόλυτα, νιώθουμε τα συναισθήματα. 

Η συλλογική προσπάθεια των καλλιτεχνών να ερμηνεύσουν τον Ερωτόκριτο μεταφέρει πολύτιμες γνώσεις για τον κόσμο του 16ου αιώνα. Μέσα από τις λέξεις, τους ρυθμούς και τα παραδοσιακά όργανα, μαθαίνουμε για την κοινωνική ιεραρχία της εποχής, την οικονομία, αλλά και τις αυστηρές ιδέες για την οικογένεια και τον έρωτα. Οι στίχοι του Κορνάρου εκφράζουν μια δραματική διάθεση, τονίζοντας όμως ότι ο αληθινός έρωτας πρέπει να ξεπερνά τα κοινωνικά εμπόδια.

Οι ερμηνευτές διάλεξαν συγκεκριμένους χώρους που «κουβαλούν μνήμη», όπως ενετικά κάστρα και μοναστήρια, για να συνδεθεί η ερμηνεία με το παρελθόν. Παράλληλα, η επιλογή της Αθήνας για το γύρισμα από τους 77 καλλιτέχνες έγινε για λόγους οικειότητας και πρακτικότητας, καθώς εκεί εργάζονται. Αν και ο Ερωτόκριτος έχει την ψυχή του στην Κρήτη (διάλεκτος, μαντινάδες), τελικά κάθε περιοχή τού ταιριάζει, αφού ο αληθινός έρωτας μπορεί να υπάρξει οπουδήποτε.

Σήμερα, ο τεχνικός πολιτισμός συμπληρώνει τα όσα λέει ο Κορνάρος για τη «φύση των πραγμάτων». Αν τότε εμπόδιο ήταν η κρίση του βασιλιά, σήμερα υπάρχουν άλλα στερεότυπα, όμως ο άνθρωπος πάντα προσπαθεί να ζήσει τα όνειρά του. Αυτή η προσπάθεια υπηρετεί την αρχή της ομαδικότητας και της συνεργασίας χωρίς ανταγωνισμό. Οι καλλιτέχνες, χωρίς προσωπικό κέρδος, επιδιώκουν να ευαισθητοποιήσουν τη νέα γενιά, αποδεικνύοντας ότι η αλληλεπίδρασή τους είναι ειλικρινής και καθόλου εικονική.

Παρουσίαση του Β. Κορνάρου και του Έργου του 

(Πηγή: Ψηφιακό Υλικό Υπουργείου Πολιτισμού)

www.youtube.com/watch?time_continue=79&v=dH1kGPvQ5Vw&feature=emb_logo

Ο ποιητής έζησε και μορφώθηκε στην Κρήτη. Καθώς το νησί δεν βρισκόταν υπό τουρκικό ζυγό αλλά υπό ενετική κυριαρχία, ο ίδιος δέχτηκε επιρροές όχι μόνο από την αρχαία ελληνική γραμματεία αλλά και από τη λατινική. Είχε πρόσβαση στον δυτικό πολιτισμό και, λόγω της γεωγραφικής θέσης και του εμπορίου, και στον ανατολικό. Αυτό εξηγεί την ευρύτητα των γνώσεών του.

Η λαϊκή διάλεκτος σε δεκαπεντασύλλαβη μορφή ήταν ευχάριστη στον αναγνώστη, στον ακροατή και στο θεατρικό κοινό. Έτσι, το έργο έγινε αμέσως κατανοητό, απέκτησε γρήγορα μεγάλη δημοτικότητα και παρέμεινε αγαπητό για πολλούς αιώνες.

Σε κάθε εποχή είναι σημαντικό ο λόγος των καλλιτεχνών να συμβαδίζει με τη γενιά τους, ώστε το έργο να είναι άμεσο και να μιλάει στις καρδιές των ανθρώπων. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό ενός αυθεντικού έργου είναι ότι, όταν επιτυγχάνει αυτή την αμεσότητα, συνεχίζει να συγκινεί και να μεταφέρεται αναλλοίωτο από γενιά σε γενιά. 

 

Από τον Δεκαπεντασύλλαβο στην Οθόνη: Η Μουσική Ερμηνεία του Έργου

 

ΝΙΚΟΣ ΞΥΛΟΥΡΗΣ, ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ (ΑΠΟΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ)

Ο Ερωτόκριτος φοβάται να μην χάσει την Αρετούσα, φοβάται πως η Αρετούσα θα επηρεαστεί από τους γονείς της, θα απορρίψει τον ίδιο, θα ερωτευτεί τον άντρα που της προξένεψαν και θα τον ξεχάσει μια για πάντα. Φαίνεται πως εκείνη την εποχή οι γονείς είχαν μεγάλη επιρροή στα παιδιά τους, και η υπακοή ήταν πιο σημαντική από την ελευθερία.

 

ΜΑΝΩΛΗΣ ΛΙΔΑΚΗΣ, ΑΡΕΤΟΥΣΑ

Ο τραγουδοποιός είναι ερωτευμένος, νιώθει μεγάλη ένταση. Το πάθος είναι σαν να του δίνει καινούρια ζωή. Έχει την παρόρμηση να πάει στον έρωτά του, μα είναι κρυφός, μόνο στο όνειρό του έχει δει την Αρετούσα του.

 

ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΗ ΑΡΕΤΟΥΣΑ – ΤΣ’ ΑΓΑΠΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ

«Ο Ερωτόκριτος δεντρί κι η Αρετούσα κλώνος

Αχ να ανασαίνουμε μαζί μέχρι να ζει ο κόσμος»;

Έχουμε μια έντονη εικόνα μεταφοράς, που κορυφώνεται σε μια υπερβολή, την ευχή που καταργεί το χρόνο, την αιώνια αγάπη.

 

ΣΤΑΥΡΑΚΑΚΗΣ & ΔΑΚΑΝΑΛΗ, ΑΡΕΤΟΥΣΑ

Ο ποιητής μιλάει για τον έρωτα και τον παρομοιάζει με τρικυμία, με πόλεμο, με φωτιά. 

Ο ποιητής υποστηρίζει πως τα μάτια και οι εκφράσεις του προσώπου είναι ο καθρέφτης της ψυχής. Εκεί πράγματι φανερώνονται όλα μας τα συναισθήματα. 

 

ΛΙΖΕΤΑ ΚΑΛΗΜΕΡΗ, Ο ΟΡΚΟΣ ΤΗΣ ΑΡΕΤΟΥΣΑΣ

Η Αρετούσα στον όρκο της θεωρεί πως δεν μπορεί να αρνηθεί τον Ερωτόκριτο, αφού τα αισθήματά της για αυτόν την κάνουν να νιώθει πως η καρδιά της φλέγεται.

Όταν είμαστε ερωτευμένοι πιστεύουμε ότι τα αισθήματά μας θα είναι εκεί για πάντα και μας κυβερνάνε. Παρόλο που είναι έντονα και όσο τα νιώθουμε πιστεύουμε όντως στην παντοτινή αγάπη, τελικά τίποτα δεν κρατάει για πάντα. Ο έρωτας εξασθενεί και μπορούμε να ξαναερωτευτούμε. 

 

77 ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ, ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ

Οι 77 καλλιτέχνες ενωμένοι από τη μουσική, αποφάσισαν να μοιράσουν το τραγούδι. Προφανώς αγαπούν τον Ερωτόκριτο, θεωρούν σημαντικό το έργο του Κορνάρου και θέλησαν να συμβάλλουν στη διάδοσή του και στις επόμενες γενιές.

Αρχικά, το σύγχρονο περιβάλλον μοιάζει ασύνδετο με το φυσικό περιβάλλον της Κρήτης του 17ου αι. Όμως μέσα από αυτή την αντίθεση, βάζουν εύκολα κάτι παλιό μέσα σε κάτι νέο, κάτι μακρινό μέσα σε κάτι οικείο. Η ερωτική ιστορία του Ερωτόκριτου και της Αρετούσας τελικά γίνεται μια από τις ιστορίες των ανθρώπων που ζουν σήμερα στην Αθήνα. 

 

https://www.youtube.com/watch?v=z2GOauWJMLg

Από το Χειρόγραφο στο Πλατό: 

Μια Συζήτηση για τις Δυσκολίες και τη Συγκίνηση του Έργου

Σίγουρα θα μας δυσκόλευε η κρητική διάλεκτος και η άρθρωσή της. Θα χρειαζόταν αρκετή δουλειά και ψάξιμο για να καταφέρουμε να μπούμε στον ρόλο και στην θέση των ηρώων. Με την ολοκλήρωση της ταινίας θα νιώθαμε ανακούφιση, χαρά, αίσθημα επιτυχίας και ικανοποίηση, όχι μόνο επειδή τα καταφέραμε, αλλά και επειδή και άλλοι θα μπορούσαν να απολαύσουν ένα τόσο ωραίο έργο με δυνατά μηνύματα. Αλλά, "μπαίνοντας στα παπούτσια" των νεαρών ηθοποιών, θα σημειώναμε τα εξής: 

"Μέσα από αυτή την εμπειρία, αποκομίσαμε σημαντικά προσωπικά διδάγματα. Καταλάβαμε ότι ένα συναίσθημα μπορεί να εκφραστεί με πολλούς και διάφορους τρόπους. Πέρα όμως από το ίδιο το μήνυμα, τεράστια σημασία έχει και ο τρόπος που το εκφράζουμε, ώστε να γίνει πραγματικά κατανοητό από τον άλλον. Συνειδητοποιήσαμε ότι η παρουσίαση του έργου εξαρτάται απόλυτα από το πώς εμείς οι ίδιοι έχουμε νιώσει γι' αυτό.

Τέλος, το πιο σημαντικό μάθημα ήταν η αξία της συλλογικότητας. Για να βγει ένα καλό αποτέλεσμα, είναι καθοριστική η σχέση των μελών της ομάδας μεταξύ τους. Η θέληση για έναν κοινό σκοπό, το ομαδικό πνεύμα, η συνεργασία και ο αμοιβαίος σεβασμός είναι τα στοιχεία που επιτρέπουν σε όλους να εκφραστούν. Η προσπάθειά μας ήταν ειλικρινής και απέδειξε ότι, όταν ένα έργο είναι αυθεντικό, μπορεί να συγκινεί κάθε άνθρωπο, σε κάθε εποχή.

Στο ρόλο του βασιλιά μπορεί να μην νιώσαμε κάτι που θα ζούσαμε στην πραγματική μας ζωή, αλλά μας βοήθησε στο θεατρικό κομμάτι για να εκφράσουμε συναισθήματα πολύ έντονα, αλλά ελεγμένα. Λόγω της θέσης του έκανε ό,τι ήθελε, αψηφώντας τα συναισθήματα και τις ζωές των άλλων. Συνειδητοποιήσαμε πως κάποιος πρέπει να έχει αυτοέλεγχο και ενσυναίσθηση όταν έχει εξουσία, εάν θέλει να είναι σωστός και δίκαιος.

Στο ρόλο του Πεζόστρατου μάθαμε πώς να αναλύουμε και να δίνουμε πολλά παραδείγματα για να υποστηρίξουμε κάτι (σαν να κάνουμε επιμεριστική ιδιότητα). Η ανιδιοτελής αγάπη για τον γιο του μπορεί να δώσει δύναμη και θάρρος για να προσπαθήσει να αντιμετωπίσει ακόμη και τον βασιλιά. Τα σοφά λόγια έχουν την ίδια αξία, είτε τα απευθύνουμε σε απλούς ανθρώπους, είτε σε αυτούς που πιστεύουν ότι κατέχουν σπουδαίο αξίωμα.

Στο ρόλο του ποιητή μάθαμε πως με μία φράση μπορούμε να αλλάξουμε σκηνικό, να προχωρήσουμε την ιστορία ή να εξηγήσουμε πιο ξεκάθαρα τα συναισθήματα των ηρώων. Ένα σχόλιο συμπληρώνει, εκφράζει, κάνει την αφήγηση πιο σαφή.

... Και επιστρέφοντας στον ρόλο μας ως θεατών της κινηματογραφικής ταινίας, διαπιστώνουμε πως κάθε ομαδική δουλειά μας φέρνει πιο κοντά και μέσα από την προσπάθειά μας δενόμαστε, όχι μόνο με το αντικείμενο ενασχόλησης, αλλά και μεταξύ μας. Αυτό το ζούμε και με την χορωδία, την ορχήστρα, τα ομαδικά αθλήματα, την ομάδα erasmus ή ακόμη και με τις ομαδικές εργασίες, όπως η σημερινή.

Αυτό που κάνει τη συμμετοχή σε μια θεατρική ομάδα ακόμη πιο ιδιαίτερη, είναι ότι βγαίνουμε από τον εαυτό μας, και δενόμαστε με τους άλλους σε άλλους ρόλους, σε άλλο χρόνο, σε άλλο χώρο, σε άλλες φανταστικές σχέσεις. Αυτό μας δίνει την δυνατότητα να ψάξουμε ένα άλλο περιβάλλον, να μπούμε σε μια άλλη πραγματικότητα, να εκφραστούμε, να πειραματιστούμε, να βγάλουμε τα απωθημένα μας, να αποκτήσουμε νέες εμπειρίες συναισθηματικά. 

Το κενό αυτό του σχολείου το καλύπτουμε συμμετέχοντας σε άλλες θεατρικές ομάδες (Μετροπόλιταν Urban Theatre, Μικρός Βορράς, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, Αριστοτέλειον). Μακάρι να υπήρχε και στο γυμνάσιό μας, για να δεθούμε και να εκφραστούμε!

Π. Π. - Ν. Λ. - Α. Π.